ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਅੱਜ ਡੂੰਘੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। **13%** ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਹੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਖਤਰਨਾਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੀਚਾਰਜ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ 13% ਮਾਨਸੂਨ ਘਾਟ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚੋਂ 90% ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੀ ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ
ਹੁਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਇੰਡਸਟਰੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਂਸਰ, ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। VA Tech Wabag ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਾਡਾਰ 'ਤੇ ਹਨ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਹਾਈਡ੍ਰੋਪੋਨਿਕਸ (Hydroponics) ਅਤੇ ਏਅਰੋਪੋਨਿਕਸ (Aeroponics) ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਚ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਣੀ-ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੌਲ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਐਗਰੀਟੈਕ (Agritech) ਮਾਰਕੀਟ ਸਾਲ 2034 ਤੱਕ $2.52 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 'Atal Bhujal Yojana' ਅਤੇ 'NAQUIM 2.0' ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।