El Niño 2026 ਦਾ ਖਤਰਾ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਿੱਠ! ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ

ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਲਿੰਕ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ El Niño ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2026 ਦਰਮਿਆਨ El Niño ਦੇ ਬਣਨ ਦੀ 61% ਤੋਂ 70% ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਨਸੂਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਲਿੰਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2004 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਬਾਰਸ਼ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਾਰ ਹੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ (Agricultural GVA) ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ: ਪੇਂਡੂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਰੋਤ

NABARD ਦੇ 2022 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਤਨਖਾਹਾਂ (16%), ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ (15%), ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨੌਕਰੀਆਂ (23%), ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ (12%) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਾਰਨ, ਜੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘਟਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਆਮਦਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਖਰਚਿਆਂ (Rural Demand) ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ El Niño ਦੌਰਾਨ ਦੋ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 3% (2015-16) ਅਤੇ 2023-24 ਵਿੱਚ 13.3% ਵਧੀ ਸੀ।

ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿੱਤ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਨੇ ਹੁਲਾਰਾ

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ (Semi-urban) ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਨਾ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਧਦਾ ਕੋਲੈਟਰਲ (Collateral) ਮੁੱਲ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਕੀਮਤ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ 68% ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2023 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ 2025 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਔਸਤ ਕਰਜ਼ਾ ਰਕਮ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ (1.8 ਗੁਣਾ) ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਤ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਬੀ ਫਸਲ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰੇਗੀ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਬੀ ਫਸਲ (Rabi Harvest) ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 3.2% ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਫਸਲ El Niño ਕਾਰਨ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ (Summer Crop) ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਭਾਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਠੋਸ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ El Niño ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਡਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।