ArcelorMittal Nippon Steel (AMNS) India ਨੇ ICAR-IARI ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਵੇਸਟ (Tailings) ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖਾਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ **20%** ਤੱਕ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਇਹ 5 ਸਾਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਬਚਿਆ-ਖੁਚਿਆ ਮਲਬਾ (Iron ore tailings) ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ 10-15% ਤੱਕ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਖਾਦ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 6 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਚਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤਾਂ (Heavy metals) ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਫੰਗੀ (Fungi) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖਣਿਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਸੋਖ ਸਕਣ।
2029 ਤੱਕ ਦਾ ਪਲਾਨ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ 2029 ਤੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪਲਾਟਾਂ 'ਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਾਡਲ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ESG (Environmental, Social, and Governance) ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਾਹ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।