Operation Sindoor ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਫੈਂਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ **10 ਗੁਣਾ** ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਡਿਫੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ
Operation Sindoor ਨੇ ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਾ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ ਸਵਾਰਮ (Drone Swarm) ਦੇ ਹਮਲੇ 10 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਡਿਫੈਂਸ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ 'Make in India' ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 'Invent and Own in India' ਮਾਡਲ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ?
ਹੁਣ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿਰਫ ਪੁਰਜ਼ੇ ਜੋੜਨ (Assembly) ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੰਟਲੈਕਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ (IP) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (R&D) 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰਟ ਟਰਮ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ (Profit Margins) 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜੰਗ
ਖਤਰਾ ਸਿਰਫ ਜ਼ਮੀਨੀ ਡਰੋਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਸਟਮ 80 ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸੈਂਸਰ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣਾ ਕੈਸ਼ ਫਲੋ (Cash Flow) ਕਿਵੇਂ ਮੈਨੇਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਡਿਫੈਂਸ ਸੈਕਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਚ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ R&D ਨੂੰ ਸਫਲ ਆਰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿੱਤਣਗੀਆਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣਗੀਆਂ।