ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਵੱਲੋਂ **114** Rafale ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟਸ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ **₹3.25 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰਚ **2027** ਤੱਕ ਫਾਈਨਲ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਡੀਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਹਵਾਈ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਕੋਲ 29 ਸਕੁਐਡਰਨ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਲਈ 42.5 ਸਕੁਐਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 114 Multi-Role Fighter Aircraft (MRFA) ਦੀ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਇਸ ਡੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'Buy and Make' ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੈੱਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੌਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟਰਾਂਸਫਰ (Technology Transfer) ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ₹3.25 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਇਸ ਬਜਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਰਕੀਟ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਇਸ ਵਿੱਚ 'Indigenization' (ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।