ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਵਿੱਚ **15%** ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ! ਦੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ, 'ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ' ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ

ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ

ਇਸ ਬਜਟ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਣਨੀਤਕ (Strategic) ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਤਿਆਰੀ (Military Readiness) ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਸੀ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ (Domestic Defence Industry) ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ।

ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 (FY27) ਲਈ ਕੁੱਲ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ₹7.85 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਯਾਨੀ FY26 ਦੇ ₹6.81 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 15% ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਕੈਪੀਟਲ ਐਕਸਪੈਂਡੀਚਰ (Capital Expenditure) ਵਿੱਚ 28% ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ₹1.80 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ₹2.31 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (Weapon Systems) ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਸੀ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ

ਇਸ ਬਜਟ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। 'ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ' (Make in India) ਅਤੇ 'ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ' (Atmanirbhar Bharat) ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ (Revenue) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ

ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਜਟ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। Hindustan Aeronautics Limited (HAL) ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹1,50,000 ਕਰੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 35x ਹੈ। Bharat Electronics Limited (BEL) ਦਾ ਮੁੱਲ ਲਗਭਗ ₹80,000 ਕਰੋੜ ਹੈ ਅਤੇ P/E 28x ਹੈ। Bharat Dynamics Limited (BDL) ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹30,000 ਕਰੋੜ ਅਤੇ P/E 40x ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ Mishra Dhatu Nigam (MIDHANI) ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹8,000 ਕਰੋੜ ਅਤੇ P/E 30x ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, HAL ਕੋਲ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਹਨ, BDL ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ, BEL ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਾਡਾਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ MIDHANI ਨੂੰ ਸਮੱਗਰੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਕੰਟਰੈਕਟ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਬਜਟ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਸਟਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਰਡਰਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਤੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਕਟਰ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9-11% ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ (CAGR) ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ GDP ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੱਖਿਆ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 2.5% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ।