Defence Minister Rajnath Singh ਨੇ Hindustan Aeronautics Limited (HAL) ਨੂੰ Tejas LCA Mk-1A ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟਾਂ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। **₹46,000 ਕਰੋੜ** ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਕਿਉਂ?
HAL 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਸਖ਼ਤੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ 83 ਜੈੱਟਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹46,000 ਕਰੋੜ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਪਨੀ ਮਾਰਚ 2024 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ (Revenue) ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਰੁਕਾਵਟ: ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ
ਇਸ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ GE Aerospace ਵੱਲੋਂ F404 ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ HAL ਨੂੰ 10 ਇੰਜਣ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 12 ਹੋਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ Indian Air Force ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਾਮਲਾ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਹੁਣ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ HAL ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਪੈਨਲਟੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਤਿਮਾਹੀਆਂ (Quarters) ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੀਆਂ ਕਿ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 'ਆਊਟਪੁੱਟ-ਡਰਿਵਨ ਮਾਡਲ' 'ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।