ਰੱਖਿਆ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਭਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਕਰੌਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਤੇ 'ਮੇਕ ਇੰਡੀਆ' ਨੀਤੀ ਦਾ ਅਸਰ
ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੁਏਲ ਮੈਕਰੌਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ 'ਮੇਕ ਇੰਡੀਆ' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਾਫੇਲ ਸੌਦੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਫਰਾਂਸ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ
ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ 114 ਰਾਫੇਲ ਜੈੱਟ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਥਿਆਰ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
'ਮੇਕ ਇੰਡੀਆ' ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਟੀਚੇ
ਇਹ ਸਭ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਮੇਕ ਇੰਡੀਆ' ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਟੀਚਾ FY26 ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ₹1.6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ FY29 ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ₹3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਹੀ ₹30,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ (export) ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ, ਸਾਲਾਨਾ ਰੱਖਿਆ ਖਰੀਦ ਦਾ 75% ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ (Valuation)
ਇਸ ਉਛਾਲ ਨੇ Cochin Shipyard ਨੂੰ ਲਗਭਗ 7% ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ Bharat Electronics Limited (BEL) ਲਗਭਗ 3% ਵਧਿਆ। Nifty Defence Index ਨੇ ਵੀ 1.6% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ। Unimech Aerospace 4% ਚੜ੍ਹਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Cochin Shipyard, Dynamatic Technologies, ਅਤੇ Astra Microwave Products ਲਗਭਗ 3.5% ਹਰੇਕ ਵਧੇ। Cyient DLM, BEL, Bharat Forge, Paras Defence, Zen Technologies, ਅਤੇ HAL ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ ਉੱਪਰ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ Data Patterns, Mishra Dhatu, ਅਤੇ Mazagon Dock Shipbuilders 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ BEL ਦਾ P/E ਲਗਭਗ 53.38 ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹3.23 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਹੈ। Hindustan Aeronautics (HAL) ਦਾ P/E 31.65 ਤੋਂ 44.2 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹2.84 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਰਜ਼ਾ-ਆਮਦਨ ਅਨੁਪਾਤ (debt-to-equity ratio) ਸਿਰਫ 0.03% ਹੈ। Cochin Shipyard, ਜੋ ਇੱਕ ਮਿਡ-ਕੈਪ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਦਾ P/E 43.9 ਤੋਂ 56.3 ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹38.6 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਸਿਰਫ 5.76% ਰਹੀ ਹੈ। Astra Microwave Products, ਜਿਸਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਲਗਭਗ ₹8.5 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਦਾ P/E ਲਗਭਗ 53.58 ਤੋਂ 56.22 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। Larsen & Toubro (L&T) ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਟੀਚਾ 1 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ
ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ (analysts) ਦੀ ਤਾਂ ICICI Direct ਨੇ Astra Microwave 'ਤੇ 'Buy' ਰੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ₹1,120 ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ 25% ਦੇ ਅਪਸਾਈਡ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। BEL ਲਈ, JM Financial ਨੇ 'Add' ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਟਾਰਗੇਟ ਵਧਾ ਕੇ ₹470 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ UBS ਅਤੇ Nirmal Bang ਨੇ ₹450 ਅਤੇ ₹427 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਟਾਰਗੇਟ ਨਾਲ 'Buy' ਰੇਟਿੰਗ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। BEL ਦਾ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ ਲਗਭਗ ₹74,500 ਕਰੋੜ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਿੱਖੀ ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਤਰੇ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। BEL ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਾਕਾਂ ਲਈ ਉੱਚ P/E ਰੇਟੋ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਘੱਟ ਹੈ। Cochin Shipyard ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਵਿਕਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਅਤੇ Astra Microwave ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਹੋਲਡਿੰਗ ਸਿਰਫ 6.54% ਹੋਣਾ ਖਾਸ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ। HAL ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਵੀ ਸਿਰਫ 1.98% ਰਹੀ ਹੈ। Nifty Defence Index ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਟਾਕਾਂ ਲਈ RSI 50 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੈਲੀ ਸਾਰੇ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਰੱਖਿਆ ਸੈਕਟਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁੱਲਾਂਕਣਾਂ (valuations) ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।