Dassault Aviation ਨੇ ਆਪਣੇ Rafale ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Astra ਅਤੇ Rudram ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ **₹2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ MRFA ਟੈਂਡਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 'Make-in-India' ਟੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਫੇਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਤੜਕਾ
Dassault Aviation ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ Rafale ਜੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਦੇ ₹2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਮੈਗਾ-ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, Medium Role Fighter Aircraft (MRFA) ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ DRDO ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ Astra Mk1, Mk2 ਅਤੇ Rudram ਐਂਟੀ-ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਲੱਗਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
MRFA ਟੈਂਡਰ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਅਸਰ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਕੁਐਡਰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 29 ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲੋੜ 42 ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ MRFA ਡੀਲ ਨੂੰ 'Buy-and-Make' ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ 50-60% ਉਤਪਾਦਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਡਿਫੈਂਸ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ। Dassault Aviation ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਸਹੂਲਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ (Risks & Challenges)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਡੀਲ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। Dassault Aviation ਨੇ H1 2026 ਵਿੱਚ €4.4 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਡਿਫੈਂਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ ਫਲੋ (Cash Flow) ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਚ 2027 ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆਵੇਗਾ, ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਟਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਜੋਇੰਟ ਵੈਂਚਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ।