नेपाळमध्ये सन्सरी जिल्ह्यातून पसरलेल्या जातीय हिंसा आगीने आता मधेश प्रांतात रौद्ररूप धारण केले आहे. या हिंसाचारात आतापर्यंत **तीन** जणांचा मृत्यू झाला असून, परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी सरकारने लष्कराची मदत घेतली आहे. अनेक शहरांमध्ये कडक संचारबंदी लागू करण्यात आली आहे, तर स्थानिक व्यवसाय आणि सार्वजनिक सेवा ठप्प पडल्या आहेत.
नेपाळमधील तणाव वाढला
नेपाळमध्ये सन्सरी जिल्ह्यात सुरू झालेला जातीय तणाव आता मधेश प्रांतात आणि आसपासच्या प्रदेशात पसरला आहे. मागील चार दिवसांपासून सुरू असलेल्या या हिंसाचारात आतापर्यंत तीन जणांचा मृत्यू झाला असून, डझनभर लोक जखमी झाले आहेत. जाळपोळ आणि मालमत्तेचे नुकसान होत असल्याने, परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी सरकारने कडक संचारबंदी (Curfew) लागू केली आहे. तसेच, स्थानिक पोलीस आणि सशस्त्र पोलीस दलाला मदत करण्यासाठी नेपाळच्या लष्कराला (Nepal Army) पाचारण करण्यात आले आहे.
सुरक्षा उपाययोजना आणि प्रादेशिक परिणाम
इनरुवा, जनकपूर, सिरहा, गोलबजार आणि लाहान यांसारख्या प्रमुख शहरांमध्ये आपत्कालीन निर्बंध लागू आहेत. यामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले असून, बाजारपेठा बंद आहेत. सार्वजनिक वाहतूक आणि शाळा-कॉलेजही बंद ठेवण्यात आल्या आहेत. संवेदनशील भागांवर नजर ठेवण्यासाठी सुरक्षा दल हवाई देखरेख करत आहेत, जेणेकरून हिंसाचार पसरण्यापासून रोखता येईल.
प्रशासनाची भूमिका आणि नुकसान भरपाई
या हिंसाचारात बळी गेलेल्यांपैकी २४ वर्षीय ओम प्रकाश मेहता आणि २२ वर्षीय जय प्रकाश मेहता यांना देवनांगज ग्रामीण नगरपालिकेने शहीद घोषित केले आहे. पालिका प्रशासनाने दोन्ही मृतांच्या कुटुंबियांना प्रत्येकी NPR 10 लाख ची आर्थिक मदत जाहीर केली आहे. तसेच, कायमचे अपंगत्व आलेल्या किंवा मालमत्तेचे मोठे नुकसान झालेल्यांसाठी अतिरिक्त मदतीवर विचार सुरू आहे.
देशाचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांनी राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेची (National Security Council) तातडीची बैठक बोलावली आहे. गृहमंत्री सुदन गुरुंग आणि आरोग्यमंत्री निशा मेहता यांनी बाधित भागांना भेट देऊन परिस्थितीचा आढावा घेतला आहे. विरोधी पक्ष आणि जनतेने सरकारवर हिंसाचार रोखण्यात आणि परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यात केलेल्या दिरंगाईबद्दल प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
आर्थिक आणि सामाजिक पैलू
सध्याची अस्थिरता मधेश प्रांताच्या स्थानिक अर्थव्यवस्थेसाठी मोठे आव्हान उभे करत आहे. हा प्रदेश व्यापार आणि प्रादेशिक कनेक्टिव्हिटीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. पुढील काही दिवसांत सरकार कायदा व सुव्यवस्था पुनर्संचयित करण्यात किती यशस्वी होते, यावर सर्वजण लक्ष ठेवून आहेत. संचारबंदी उठवली जाते की आणखी वाढवली जाते, हे तेथील परिस्थितीवर अवलंबून असेल.
