ट्रम्प यांच्या इराणवरील भूमिकेने शेअर बाजारात तेजी, तेलाच्या किमती गडगडल्या!

जागतिक बाजारांना दिलासा

राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी अमेरिकेचे लष्करी उद्दिष्ट्ये पूर्ण झाली असून ऑपरेशन वेळेपूर्वीच संपत असल्याचे सांगितल्यानंतर जागतिक बाजारांनी दिलासा घेतला. या सकारात्मक संकेतांमुळे युरोप आणि अमेरिकेच्या बाजारातही तेजी दिसून आली. जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि दक्षिण कोरियामध्येही शेअर बाजारात वाढ झाली.

तेल किमतींमध्ये घसरण झाली, जिथे वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) फ्युचर्सच्या किमती $119.48 च्या अलीकडील उच्चांकावरून अंदाजे 7% घसरल्या. ट्रेझरी यील्ड्स (Treasury Yields) पाच दिवसांची वाढ थांबवून खाली आले, तर न्यूयॉर्क ट्रेडिंग सत्रादरम्यान डॉलरही कमजोर झाला.

एनर्जी सप्लाय साखळीतील धोके कायम

भू-राजकीय तणाव तात्पुरता कमी झाला असला तरी, एनर्जी सप्लाय साखळीतील (Energy Supply Chain) समस्या ही चिंतेची बाब आहे. होरमुझ सामुद्रधुनीतून जगातील सुमारे 20% तेल वाहतूक होते. सुरक्षा चिंता आणि विम्याचा वाढलेला खर्च यामुळे या मार्गावरील वाहतूक कमी झाली आहे, ज्यामुळे शिपिंग खर्च वाढला आहे.

इराकने सुमारे 15 लाख बॅरल प्रतिदिन (bpd) आणि कुवेतने 3 लाख बॅरल प्रतिदिन (bpd) उत्पादन कमी केल्याचे वृत्त आहे. स्टोरेज आणि लॉजिस्टिकच्या अडचणींमुळे उत्पादक कंपन्यांना हा निर्णय घ्यावा लागला आहे.

आशिया खंड विशेषतः मध्य-पूर्वेकडील ऊर्जेच्या आयातीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. चीन, भारत, जपान आणि दक्षिण कोरिया यांसारखे देश होरमुझ सामुद्रधुनीतून सर्वाधिक तेल आयात करतात.

ग्लोबल एनर्जी सप्लायची चिंता

'वॉर रिस्क प्रीमियम' (War Risk Premium) मुळे तेलाच्या किमती वाढत आहेत. काही विश्लेषकांच्या मते, जर पुरवठ्यातील समस्या कायम राहिल्या, तर क्रूड तेलाच्या किमती $100 ते $150 प्रति बॅरलपर्यंत जाऊ शकतात.

G7 देशांचे अर्थमंत्री स्ट्रॅटेजिक ऑइल रिझर्व्ह (Strategic Oil Reserves) रिलीज करण्यास तयार आहेत, परंतु तातडीने कोणतीही पावले उचलली जाणार नाहीत. हे रिझर्व्ह केवळ अल्पकालीन पुरवठ्यातील व्यत्यय दूर करू शकतात.

जर संघर्ष वाढला, तर आखातातील तेल आणि गॅस सुविधांचे नुकसान, तसेच शिपिंग खर्चात वाढ झाल्यास मोठ्या प्रमाणावर पुरवठा समस्या निर्माण होऊ शकतात आणि महागाई (Inflation) वाढू शकते.

पुढील दिशा

विश्लेषकांच्या मते, मध्य-पूर्वेकडील घडामोडींवर बाजार संवेदनशील राहील. जर तणाव लवकर कमी झाला, तर WTI ची किंमत $94 पर्यंत खाली येऊ शकते. परंतु, संघर्ष कायम राहिल्यास आणि पुरवठा मर्यादित राहिल्यास, किंमती $123 प्रति बॅरलपर्यंत जाण्याचा अंदाज आहे.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्ट्रॅटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्ह (Strategic Petroleum Reserves) किती प्रभावीपणे वापरले जातात, हे महत्त्वाचे ठरेल. मात्र, हे रिझर्व्ह सामान्यतः अल्पकालीन समस्यांसाठीच उपयुक्त ठरतात. भू-राजकीय अनिश्चितता गुंतवणूकदारांच्या विश्वासावर परिणाम करत आहे, विशेषतः युरोपमध्ये, जिथे हा विश्वास कमी झाला आहे.