इराणवरील हल्ल्याला स्थगिती: शेअर बाजारात उसळी, पण तेलाच्या दरांवरून अनिश्चितता कायम

पाच दिवसांचा दिलासा: बाजारात उलथापालथ

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवरील लष्करी कारवाई पाच दिवसांसाठी पुढे ढकलण्याच्या अनपेक्षित घोषणेने सोमवारी, 23 मार्च 2026 रोजी जागतिक बाजारपेठेत मोठी उलथापालथ झाली. सुरुवातीला मोठे नुकसान दाखवणारे इक्विटी फ्युचर्स (Equity Futures) झपाट्याने सुधारले. डाऊ जोन्स फ्युचर्स (Dow Jones Futures) तब्बल 800 गुणांनी वाढून 46,300 च्या पातळीवर पोहोचले. त्याचप्रमाणे, एस अँड पी 500 (S&P 500) आणि नॅसडॅक फ्युचर्स (Nasdaq Futures) मध्येही लक्षणीय वाढ झाली, अनुक्रमे 130 आणि 450 अंकांची वाढ होऊन ते 6,500 आणि 23,900 च्या आसपास व्यवहार करत होते. बाजाराने संघर्षाऐवजी तणाव कमी होण्याला प्राधान्य दिल्याचे हे स्पष्ट संकेत होते.

सुरक्षित गुंतवणुकीतही घसरण थांबली

महागाईची भीती आणि व्याजदर कपातीची आशा मावळल्याने दबाव जाणवत असलेल्या गोल्ड (Gold) आणि सिल्व्हर (Silver) सारख्या सेफ हेवन ॲसेट्समध्येही (Safe Haven Assets) घट थांबली. गोल्डची किंमत $4,300-$4,500 च्या दरम्यान होती, तर सिल्व्हर $65-$68 प्रति औंसवर व्यवहार करत होते. बाजाराला तात्पुरता दिलासा मिळाला असला तरी, ऊर्जेच्या वाढत्या किमतींमुळे निर्माण होणारी महागाईची चिंता अजूनही कायम आहे.

इराणचे वेगळेच म्हणणे: अनिश्चिततेचे सावट

राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी "अत्यंत चांगल्या आणि फलदायी चर्चा" झाल्याचा दावा केला असला, तरी इराणची अधिकृत भूमिका याहून वेगळी आहे. इराणी वृत्तसंस्थांनुसार, होरमुझ सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) होणारा ऊर्जा पुरवठा पूर्ववत होणार नाही आणि ऊर्जा बाजार अस्थिरच राहील. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, अमेरिकेशी सध्या कोणतीही चर्चा सुरू नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. यामुळे आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा पुरवठा मार्गांना, विशेषतः होरमुझ सामुद्रधुनीला, धोका कायम असल्याचे दिसून येते, जिथून जगातील सुमारे 20% क्रूड ऑइलची वाहतूक होते.

आर्थिक चिंता: महागाई आणि मध्यवर्ती बँका

तेल दरांमध्ये घट झाल्याने (Brent क्रूड फ्युचर्स $100 प्रति बॅरल आणि WTI फ्युचर्स $88 च्या आसपास) बाजाराला तात्पुरता दिलासा मिळाला आहे. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते Brent क्रूड $90-$110 आणि WTI $90-$100 या मर्यादेतच राहील, ज्यामुळे महागाई वाढण्याचा धोका कायम आहे. वाढत्या ऊर्जा किमती जागतिक मध्यवर्ती बँकांसाठी एक आव्हान आहे. अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) आणि युरोपियन सेंट्रल बँक (European Central Bank) यांना महागाई नियंत्रणात ठेवत आर्थिक वाढ साधण्याचा कठीण मार्ग काढावा लागेल.

बाजाराचे धोके आणि पुढील दिशा

बाजारातील ही तेजी तात्पुरती ठरू शकते. इराणने ऊर्जा बाजारात अस्थिरता कायम ठेवण्याचा इशारा दिला आहे. जर हे भू-राजकीय तणाव कमी झाले नाहीत, तर तेलाच्या दरात पुन्हा वाढ होऊन जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दबाव येऊ शकतो. सध्याची जागतिक आर्थिक परिस्थिती, जी आधीच महागाई आणि व्याजदरवाढीच्या तणावाखाली आहे, अशा परिस्थितीत ही अस्थिरता अधिक धोकादायक ठरू शकते.

अंतिम निष्कर्ष

जरी तात्काळ भू-राजकीय तणाव कमी झाला असला, तरी बाजारात अस्थिरता निर्माण करणारे घटक अजूनही सक्रिय आहेत. पुढील काळात इराण आणि अमेरिका यांच्यातील चर्चा यशस्वी होते की नाही, यावर सर्व काही अवलंबून असेल. जर यात अपयश आले, तर पुन्हा एकदा ऊर्जा पुरवठा आणि महागाईच्या चिंतेमुळे बाजारपेठेत घबराट पसरेल.