वाढीचा वेग कायम, पण गुंतवणूकदारांची नजर...
भारतातील अग्रगण्य फूड डिलिव्हरी प्लॅटफॉर्म Zomato ने 2025 च्या शेवटच्या तिमाहीत (ऑक्टोबर-डिसेंबर) आपल्या व्यवसायात मजबूत वाढ दर्शवली आहे. कंपनीच्या नेट ऑर्डर व्हॅल्यूमध्ये (NOV) मागील वर्षाच्या तुलनेत 16.6% ने वाढ होऊन ती ₹9,846 कोटी इतकी झाली. या कामगिरीमुळे ग्रॉस ऑर्डर व्हॅल्यूत (GOV) 21.3% ची लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली, जी मागील तिमाहीतील 13.8% वाढीपेक्षा अधिक आहे. त्याचबरोबर, कंपनीच्या मासिक ट्रान्झॅक्टिंग युझर्समध्ये (MTU) 21% ची वाढ होऊन ते 2.49 कोटी (24.9 million) इतके झाले आहेत. सणासुदीची मागणी आणि ग्राहकांना आकर्षित करणाऱ्या व्हॅल्यू-केंद्रित योजनांमुळे या वाढीला मोठी चालना मिळाली आहे, ज्यामुळे आगामी तिमाहीतही व्यवसायाचा वेग कायम राहण्याची चिन्हे आहेत. मात्र, शेअर बाजारात कंपनीच्या कामगिरीवर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. गेल्या सहा महिन्यांत Zomato च्या शेअरमध्ये 29.34% ची घसरण झाली असली, तरी 7 मार्च 2026 पर्यंत वर्ष-दर-वर्षाच्या तुलनेत शेअर 3.17% ने वाढलेला दिसतो. या विरोधाभासामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरी दिसून येत आहे.
व्हॅल्युएशन आणि तीव्र स्पर्धा: नवे आव्हान
एकीकडे Zomato आपल्या वाढीच्या टप्प्यातून जात असताना, दुसरीकडे त्याचे व्हॅल्यूएशन (Valuation) उच्च श्रेणीत आहे. कंपनीचा प्राइस-टू-अर्निंग्स (P/E) रेशो 93.3 ते 900 पेक्षा जास्त असल्याचे दिसून येते, जे दर्शवते की गुंतवणूकदार कंपनीच्या कमाईसाठी मोठी किंमत मोजायला तयार आहेत. भारतीय ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी मार्केट आता परिपक्व (mature) होत असून स्पर्धा अधिक तीव्र झाली आहे. Zomato आणि Swiggy हे प्रमुख खेळाडू असले तरी, क्लाउड किचन आणि झोमॅटोच्या स्वतःच्या Blinkit आणि Swiggy च्या Instamart सारख्या क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सच्या वेगाने विस्तारामुळे ग्राहकांच्या सवयी बदलत आहेत आणि नवीन आव्हाने उभी राहत आहेत.
नफ्याकडे वाटचाल करताना धोके?
सध्याच्या वाढीनंतरही काही चिंताजनक बाबी आहेत. ऑर्डर व्हॉल्यूम वाढवण्यासाठी Zomato ची सवलतींवरील (discounts) अवलंबित्व ही एक प्रमुख समस्या आहे, ज्यामुळे नफाक्षमतेवर (profitability) परिणाम होऊ शकतो. युनिट इकॉनॉमिक्समध्ये सुधारणा होत असली तरी, डिलिव्हरी खर्चासह उच्च ऑपरेशनल खर्चामुळे मार्जिन अजूनही कमी आहे. कंपनी 2023 मध्येच नफाक्षमतेवर आली होती. प्रतिस्पर्धी देखील आक्रमकपणे विस्तार करत आहेत; उदाहरणार्थ, Swiggy ने जलद जेवणासाठी SNACC ॲप लॉन्च केले आहे, जे Zomato च्या फास्ट डिलिव्हरी सेवांना थेट आव्हान देते. फेब्रुवारी 2026 मध्ये, Zomato च्या Q4 FY24 निकालांनी बाजाराच्या अपेक्षा पूर्ण न केल्याने शेअरमध्ये 6% पेक्षा जास्त घसरण झाली होती, जी बाजाराची नफ्यातील वाढ असूनही अपेक्षा पूर्ण न झाल्यास किती संवेदनशील आहे हे दर्शवते. कंपनीच्या उपकंपन्यांनीही निव्वळ तोटा नोंदवला आहे.
विश्लेषकांचे मत आणि भविष्यातील वाटचाल
विश्लेषकांचे Zomato बद्दलचे मत विभागलेले आहे, जे या क्षेत्राची गतिशीलता दर्शवते. बहुतांश विश्लेषकांचे रेटिंग 'Moderate Buy' किंवा 'Hold' आहे, आणि 12 महिन्यांचे अंदाजित लक्ष्य (price target) ₹370 ते ₹420 च्या दरम्यान आहे. काही विश्लेषकांचा अंदाज आहे की हंगामी (seasonality) कारणांमुळे नजीकच्या काळात GOV मध्ये घट दिसू शकते, परंतु FY25 च्या उत्तरार्धात टेक-रेट विस्तार (take-rate expansion) आणि EBITDA मार्जिनमध्ये सुधारणा अपेक्षित आहे. Jefferies ने क्विक कॉमर्समध्ये ब्रेकइव्हन (breakeven) गाठल्याचे मान्य करत आक्रमक वाढीवर लक्ष केंद्रित करण्याची सूचना केली आहे. भारतातील ई-कॉमर्स आणि फूड डिलिव्हरी मार्केटसाठी दीर्घकालीन दृष्टीकोन मजबूत आहे, कारण इंटरनेटचा वाढता वापर, शहरीकरण आणि सोयीस्कर डिजिटल सेवांची वाढती मागणी यामुळे लक्षणीय वाढ अपेक्षित आहे. Zomato ची व्यापक प्लॅटफॉर्म वापरण्याची क्षमता, क्विक कॉमर्स विभागाचे ऑप्टिमायझेशन आणि स्पर्धेला तोंड देण्याची क्षमता भविष्यातील संभाव्यता पूर्ण करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरेल.