विझिंजम इंटरनॅशनल सीपोर्ट (Vizhinjam International Seaport) येत्या १८ ऑगस्ट रोजी पूर्ण क्षमतेने एक्सपोर्ट-इम्पोर्ट (EXIM) सेवा सुरू करणार आहे. यामुळे हे पोर्ट आता केवळ ट्रान्सशिपमेंट हब न राहता एक मोठे आंतरराष्ट्रीय कार्गो गेटवे म्हणून विकसित होईल. अदानी पोर्ट्स (Adani Ports) आणि केरळ सरकार (Kerala Government) यांच्या संयुक्त विद्यमाने विकसित झालेल्या या प्रकल्पाचा उद्देश लॉजिस्टिक्सचा खर्च कमी करणे आणि सागरी व्यापारात सुधारणा करणे हा आहे.
पोर्ट ऑपरेशन्सचा नवा अध्याय
विझिंजम इंटरनॅशनल सीपोर्ट आता १८ ऑगस्टपासून पूर्ण स्केलवर एक्सपोर्ट-इम्पोर्ट (EXIM) ऑपरेशन्स सुरू करण्यासाठी सज्ज आहे. यापूर्वी हे पोर्ट प्रामुख्याने ट्रान्सशिपमेंट हब म्हणून काम करत होते, पण आता ते एक सर्वसमावेशक आंतरराष्ट्रीय कार्गो गेटवे बनणार आहे.
या निमित्ताने केरळ राज्याच्या अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत 'मिशन समुद्र' बिझनेस समिटचे (Mission Samudra Business Summit) आयोजन केले जाईल. यामध्ये जगभरातील शिपिंग लाईन्स, लॉजिस्टिक्स कंपन्या आणि प्रमुख निर्यातदार सहभागी होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे सागरी व्यापाराला आणखी चालना मिळेल.
पायाभूत सुविधा आणि क्षमता
केरळ सरकार आणि अदानी पोर्ट्स अँड स्पेशल इकॉनॉमिक झोन (APSEZ) यांच्यातील सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीतून (Public-Private Partnership) हा प्रकल्प उभा राहिला आहे. या पोर्टच्या डीप-वॉटर (Deep-water) क्षमतेमुळे ते जगभरातील मोठ्या कंटेनर जहाजांना सामावून घेऊ शकते. आकडेवारीनुसार, व्यावसायिक कार्यान्वयनाच्या पहिल्या १८ महिन्यांतच या पोर्टने दोन दशलक्ष (2 Million) ट्वेंटी-फूट इक्विव्हॅलंट युनिट्स (TEUs) हाताळले आहेत. यामुळे उच्च-क्षमतेची वाहतूक करण्याची पोर्टची क्षमता सिद्ध झाली आहे.
आर्थिक परिणाम आणि गुंतवणूकदारांसाठी संधी
EXIM सेवा सुरू करणे हा राज्य सरकारच्या १०० दिवसांच्या कृती योजनेचा (100-day action plan) एक महत्त्वाचा भाग आहे. यामुळे भारतीय निर्यातीची स्पर्धात्मकता वाढण्यास मदत होईल. थेट कंटेनर वाहतुकीमुळे ट्रान्सशिपमेंटशी संबंधित लॉजिस्टिक खर्च कमी होण्याची अपेक्षा आहे. लॉजिस्टिक्स क्षेत्रासाठी कमी वाहतूक खर्च आणि सुधारित पुरवठा साखळी (Supply Chain) कार्यक्षमता फायदेशीर ठरेल.
एक डीप-वॉटर, ऑटोमेटेड कंटेनर सुविधा म्हणून, विझिंजम पोर्ट ओपन-ऍक्सेस मॉडेलवर (Open-access model) कार्य करते. यातून भारताची सागरी व्यापार क्षमता वाढेल. मात्र, कोणत्याही मोठ्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पाप्रमाणे, यालाही सातत्यपूर्ण उच्च व्हॉल्यूमची (High Volumes) आवश्यकता असेल.
लॉजिस्टिक्स आणि पोर्ट क्षेत्रात गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी, या नवीन सेवांची सुरुवात आणि त्यानंतर पोर्टच्या कार्गो थ्रुपुट (Cargo Throughput) व महसुलातील वाढ यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. मोठ्या जागतिक शिपिंग लाईन्सचा (Global Shipping Lines) सहभाग पोर्टच्या भविष्यातील व्यावसायिक कामगिरीचे महत्त्वाचे निर्देशक ठरू शकतात.