Whalesbook
शेअरमध्ये तुफानी तेजी, पण कारण काय?
दिल्लीच्या इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर 16 एप्रिल 2026 रोजी SpiceJet च्या एका बोईंग 737-700 विमानाची धावपट्टीवर उभ्या असलेल्या Akasa Air च्या विमानाला धडक बसली. या दुर्घटनेत दोन्ही विमानांचे नुकसान झाले. SpiceJet च्या विंगलेटला आणि Akasa Air च्या हॉरिझॉन्टल स्टेबिलायझरला तडे गेले. SpiceJet चे विमान तातडीने सेवेतून दूर करण्यात आले, तर Akasa Air ला प्रवाशांसाठी पर्यायी व्यवस्थेची जुळवाजुळव करावी लागली.
आर्थिक संकटाकडे दुर्लक्ष, तेजीचे कारण काय?
या घटनेनंतरही, SpiceJet च्या शेअरमध्ये 5% ची प्रचंड वाढ झाली आणि तो ₹14.14 च्या पातळीवर पोहोचला. विशेष म्हणजे, गेल्या अवघ्या नऊ ट्रेडिंग सत्रांमध्ये शेअरमध्ये तब्बल 42% ची उसळी पाहायला मिळाली आहे. बाजारात स्पेकुलेटिव्ह ट्रेडिंग (speculative trading) आणि व्हॅल्यू बाइंगमुळे (value buying) ही तेजी आल्याचे बोलले जात आहे.
कंपनीची बिकट आर्थिक अवस्था
धक्कादायक बाब म्हणजे, ही तेजी कंपनीच्या अत्यंत बिकट आर्थिक स्थितीच्या पार्श्वभूमीवर आली आहे. SpiceJet चा P/E रेशो (Price-to-Earnings Ratio) सतत निगेटिव्ह (-0.91 ते -6.00) आहे. कंपनीच्या ऑडिटरने वारंवार 'गोईंग कन्सर्न' (going concern) म्हणून कंपनीला चालू ठेवण्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. कंपनीवर प्रचंड कर्ज असून तिची मालमत्ता (assets) ही देयतांपेक्षा (liabilities) कमी झाली आहे. इतकेच नाही, तर कंपनीवर जवळपास ₹70 कोटी ( $8 मिलियन ) ची यूके कोर्टाची थकबाकी देखील आहे.
इंडस्ट्रीतील स्थान आणि नियामक इतिहास
SpiceJet ची मार्केट व्हॅल्यू सध्या अंदाजे ₹2,000 - ₹2,158 कोटी आहे. या तुलनेत, इंडस्ट्री लीडर IndiGo (InterGlobe Aviation) ची व्हॅल्यू जवळपास ₹1.7 ट्रिलियन आहे आणि त्यांची मार्केट शेअर 60% पेक्षा जास्त आहे. SpiceJet चा मार्केट शेअर नुकताच 4.3% पर्यंत सुधारला आहे. SpiceJet चा नियामक इतिहास देखील अडचणीचा राहिला आहे. ऑगस्ट 2024 मध्ये DGCA ने कंपनीला ऑपरेशनल आणि आर्थिक तणावामुळे 'एन्हान्स्ड सर्व्हिलन्स' (enhanced surveillance) खाली ठेवले होते. याआधीही तांत्रिक अडचणींमुळे DGCA ने कंपनीच्या उड्डाणांवर मर्यादा घातल्या होत्या.
उद्योगाचे भविष्य आणि अपेक्षा
ICRA च्या अंदाजानुसार, वाढत्या इंधन दरांमुळे FY27 मध्ये भारतीय विमान कंपन्यांना ₹110 - ₹120 बिलियन चा निव्वळ तोटा (net loss) होण्याची शक्यता आहे. विश्लेषकांच्या मते, SpiceJet च्या शेअरमधील ही वाढ केवळ स्पेकुलेटिव्ह मोमेंटमवर आधारित आहे आणि कंपनीच्या फंडामेंटल्सशी (fundamentals) तिचा काहीही संबंध नाही. त्यामुळे, ही धडक आणि कंपनीची आर्थिकbcd स्थिती पाहता, गुंतवणूकदारांनी अत्यंत सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.