पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पुणे मेट्रोच्या २३ किमी लांब 'पिंक लाईन'चे उद्घाटन करणार आहेत. टाटा आणि सीमेन्सच्या भागीदारीतील (PPP) हा प्रकल्प भारतातील सार्वजनिक वाहतूक क्षेत्रात एक नवा प्रयोग ठरणार असून, सरकारने **₹१३,५०० कोटींच्या** दुसऱ्या टप्प्याचीही तयारी सुरू केली आहे.
पुणे मेट्रोची लाईन ३, जी 'पिंक लाईन' म्हणून ओळखली जाते, हिंजवडी आयटी हबला थेट शिवाजीनगरशी जोडणार आहे. २३ किलोमीटरचा हा मार्ग केवळ कनेक्टिव्हिटीच वाढवत नाही, तर तो देशातील पहिला 'डिझाईन, बिल्ड, फायनान्स, ऑपरेट आणि ट्रान्सफर' (DBFOT) म्हणजेच पीपीपी (PPP) मॉडेलवर आधारित मेट्रो प्रकल्प ठरत आहे.
पीपीपी मॉडेल आणि नवी कार्यपद्धती
या प्रकल्पाची धुरा 'पुणे आयटी सिटी मेट्रो रेल लिमिटेड'कडे आहे, जी टाटा ग्रुपची 'ट्रिल अर्बन ट्रान्सपोर्ट' आणि 'सीमेन्स प्रोजेक्ट व्हेंचर्स' यांची संयुक्त कंपनी आहे. सरकारी निधीवर अवलंबून न राहता खासगी क्षेत्राच्या कार्यक्षमतेचा वापर या प्रकल्पात केला जात आहे. या मार्गाचे भाडे आणि प्रवासी संख्या हेच प्रकल्पाच्या आर्थिक यशाचे प्रमुख निकष असतील.
या मार्गाचे आणखी एक आकर्षण म्हणजे, ही पूर्णपणे महिलांद्वारे संचालित केली जाणारी मेट्रो लाईन असेल. तसेच, पर्यावरणाचा विचार करता, प्रकल्पाच्या एकूण ऊर्जेपैकी ३०% गरज सौर उर्जेद्वारे भागवली जाणार आहे.
विस्ताराची मोठी योजना
या उद्घाटन सोहळ्यासोबतच, पुणे मेट्रोच्या दुसऱ्या टप्प्याची पायाभरणीही केली जाणार आहे. ₹१३,५०० कोटी खर्चाच्या या टप्प्यात लाईन २ए, २बी, ४ आणि ४ए यांचा समावेश आहे. यामुळे खराडी, हडपसर आणि नांदेड सिटीसारखे प्रमुख उपनगर थेट मेट्रो नेटवर्कने जोडले जातील, ज्यामुळे पुण्यातील वाहतूक कोंडी कमी होण्यास मोठी मदत होईल.
आगामी काळात, ही नवीन लाईन महा मेट्रोच्या मार्गांशी कशी जोडली जाते आणि प्रवाशांचा याला कसा प्रतिसाद मिळतो, यावर या पीपीपी मॉडेलचे भवितव्य अवलंबून असेल.