केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी 'OneTag' ही नवीन प्रणाली लाँच केली आहे. आता वापरकर्ते जुना FASTag स्टिकर न बदलता आपली बँक सहजपणे बदलू शकतील. 'Rajmargyatra' ॲपद्वारे ही सुविधा उपलब्ध होणार असून, यामुळे बँकांमधील स्पर्धा वाढणार आहे.
काय आहे 'OneTag' सुविधा?
मुंबईतील ग्लोबल फिनटेक फेस्टमध्ये केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी 'OneTag' प्रणाली अधिकृतपणे जाहीर केली. यापूर्वी, एका बँकेतून दुसऱ्या बँकेत FASTag पोर्ट करण्यासाठी जुना स्टिकर काढून नवीन लावावा लागायचा, ही प्रक्रिया आता पूर्णपणे बंद होणार आहे.
कशी काम करेल ही यंत्रणा?
ही पोर्टेबिलिटी यंत्रणा भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या (NHAI) 'राजमार्गयात्रा' (Rajmargyatra) ॲपद्वारे नियंत्रित केली जाणार आहे. भारतीय महामार्ग व्यवस्थापन कंपनी (IHMCL) आणि नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून हा प्रकल्प राबवण्यात आला आहे. वापरकर्त्याच्या विनंतीनंतर, जुन्या बँकेकडून नवीन बँकेकडे टॅग आयडी (Tag ID) हस्तांतरित केला जाईल.
बँकिंग क्षेत्रातील स्पर्धा वाढणार
आतापर्यंत FASTag स्टिकर बदलण्याचा त्रास असल्याने ग्राहक एकाच बँकेत अडकून राहायचे. मात्र, आता ही 'एक्झिट बॅरियर' संपल्यामुळे बँकांना ग्राहकांना टिकवून ठेवण्यासाठी उत्तम सर्व्हिस आणि सोपे ॲप इंटरफेस देण्याशिवाय पर्याय उरणार नाही.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके आणि आव्हाने
जरी ही सुविधा ग्राहकांसाठी चांगली असली, तरी काही तांत्रिक आव्हानेही आहेत:
- तांत्रिक त्रुटी: नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक टोल कलेक्शन (NETC) नेटवर्कवर रिअल-टाइम अपडेट करताना तांत्रिक बिघाड झाल्यास टोल नाक्यावर पेमेंट अयशस्वी होऊ शकते.
- डेटा सिंक: जुन्या आणि नवीन बँकेमधील डेटा हस्तांतरण अचूक न झाल्यास बिलिंगच्या तक्रारी किंवा डबल बिलिंगचा धोका संभवतो.
- ॲपवरील अवलंबित्व: संपूर्ण प्रक्रिया 'राजमार्गयात्रा' ॲपवर अवलंबून असल्याने ॲप डाऊन झाल्यास सेवा ठप्प होऊ शकते.
थोडक्यात सांगायचे तर, ही प्रणाली फिनटेक क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवून आणू शकते, परंतु बँका या तांत्रिक प्रक्रियेला किती कार्यक्षमतेने हाताळतात, यावरच याचे यश अवलंबून असेल.