मध्य प्रदेशात भोपाळमधून रेवा, पाटणा आणि कोलकाता यांसारख्या शहरांसाठी ४ नवीन विमान सेवा सुरू करण्यात आल्या आहेत. अलायन्स एअर या सेवा चालवणार असून, राज्य सरकारकडून प्रति राउंड ट्रिप **₹10 लाखांपर्यंत** व्हिबिलिटी गॅप फंडिंग (VGF) दिले जात आहे. या नव्या मार्गांमुळे प्रादेशिक व्यापार वाढण्याची अपेक्षा आहे, पण प्रवासी संख्या आणि सरकारी मदतीवर याचे भविष्य अवलंबून असेल.
मध्य प्रदेशात विमान सेवेचा विस्तार
मध्य प्रदेशाने प्रादेशिक हवाई कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी एक मोठे पाऊल उचलले आहे. ९ ऑगस्ट २०२६ रोजी भोपाळ येथील राजा भोज विमानतळावरून ४ नवीन विमान मार्गांचे उद्घाटन करण्यात आले. या नव्या सेवांमुळे भोपाळ थेट रेवा आणि पाटणाशी जोडले जाईल. तसेच, रेवा आणि जबलपुर येथून कोलकातासाठी थेट विमान सेवा उपलब्ध होईल. या सर्व सेवा 'अलायन्स एअर' (Alliance Air) कंपनीद्वारे चालवल्या जातील, ज्यामुळे प्रवाशांचा वेळ वाचेल आणि या प्रदेशातील व्यापार व पर्यटनाला चालना मिळेल.
'उडाण' योजनेचे उद्दिष्ट
हा विस्तार केंद्र सरकारच्या 'विकसित उडान' (Viksit UDAN) योजनेचा एक भाग आहे. या योजनेअंतर्गत, केंद्र सरकार पुढील १० वर्षांमध्ये टियर-२ आणि टियर-३ शहरांमध्ये विमान वाहतूक पायाभूत सुविधा विकसित करण्यासाठी अंदाजे ₹29,000 कोटी खर्च करणार आहे. मध्य प्रदेशासाठी, ही नवीन विमान सेवा धोरण हवा असेल, जेणेकरून लहान शहरांना मोठ्या शहरांशी जोडता येईल आणि हवाई प्रवास अधिक सुलभ होईल.
सरकारी मदतीचा आधार
या उपक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे राज्य सरकारचे व्हिबिलिटी गॅप फंडिंग (VGF). राज्य सरकार प्रति राउंड ट्रिप ₹10 लाखांपर्यंत आर्थिक मदत देणार आहे. हे फंड एअरलाइन कंपन्यांना मदत करेल, विशेषतः जेव्हा नवीन मार्गांवर प्रवाशांची मागणी कमी असते. प्रादेशिक मार्गांवर अनेकदा कमी नफा असल्याने, सुरुवातीच्या काळात अशा अनुदानांची गरज असते.
आर्थिक पैलू आणि पुढील आव्हाने
या नवीन मार्गांचे यश अनेक घटकांवर अवलंबून आहे. सध्या भारतीय एअरलाइन्सला एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) च्या वाढत्या किमती आणि इतर परिचालन खर्चाचा सामना करावा लागत आहे. त्यामुळे, कंपन्यांना खर्च नियंत्रणात ठेवणे आवश्यक आहे. हे विशिष्ट प्रादेशिक विमान मार्ग सरकारी अनुदानांवर अवलंबून असल्याने, त्यांची दीर्घकालीन व्यवहार्यता ही राज्य सरकारच्या आर्थिक पाठबळावर आणि मार्गांवर पुरेसे प्रवासी मिळवण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
विमान वाहतूक क्षेत्रातील गुंतवणूकदार आणि विश्लेषकांनी 'लोड फॅक्टर' (Load Factor) म्हणजेच विमानातील आसनांची टक्केवारी यावर लक्ष ठेवावे. जर मागणी कमी राहिली, तर या मार्गांवर अधिक अनुदानाची गरज भासू शकते. तसेच, केंद्र आणि राज्य सरकार पायाभूत सुविधांना प्राधान्य देत असताना, प्रवाशांचा प्रतिसाद आणि अस्थिर आर्थिक परिस्थितीत इंधन दरासारख्या समस्या असताना सरकारी मदतीची सातत्यता हे महत्त्वाचे मुद्दे ठरतील.