इराणने ७३० किलोमीटर लांबीचा चाबहार-झहेदान रेल्वे प्रकल्प पूर्ण केला आहे. या प्रकल्पामुळे भारतीय वस्तूंना अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियापर्यंत पोहोचण्यासाठी नवा आणि थेट मार्ग उपलब्ध होणार आहे.
इराणने चाबहार पोर्टला झहेदानशी जोडणारा ७३० किलोमीटर लांबीचा रेल्वे मार्ग अधिकृतपणे पूर्ण केला आहे. या पायाभूत सुविधा प्रकल्पात ३३ स्टेशन्स, ३९ बोगदे आणि २०१ पूल आहेत. पुढील चार महिन्यांत हा प्रकल्प पूर्ण क्षमतेने कार्यान्वित होण्याची शक्यता आहे. हा रेल्वे मार्ग चाबहार बंदराचे रूपांतर एका प्रमुख ट्रान्झिट हबमध्ये करेल, ज्यामुळे भारतासाठी मध्य आशियातील भूपरिवेष्टित देशांपर्यंत पोहोचणे अधिक सोपे होईल.
लॉजिस्टिक आणि व्यापारातील सुलभता
या रेल्वे मार्गामुळे आतापर्यंत असलेल्या वाहतुकीच्या मर्यादा दूर होणार आहेत. यामुळे स्टील, अवजड मशिनरी आणि बांधकामाचे साहित्य यांसारख्या भारतीय मालाची निर्यात खर्चिक पर्यायांच्या तुलनेत स्वस्त आणि वेगवान होणार आहे. हा प्रकल्प भारताच्या प्रादेशिक कनेक्टिव्हिटी धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.
भारताची भूमिका आणि मॅनेजमेंट राईट्स
India Ports Global Limited (IPGL) च्या माध्यमातून भारत या बंदराच्या विकासात सक्रिय आहे. आता भारत आणि इराण यांच्यात बंदराच्या व्यवस्थापनाचे अधिकार मिळवण्याबाबत चर्चा सुरू आहे. हे करार यशस्वी झाल्यास भारतीय कंपन्यांना बंदराच्या कामकाजावर नियंत्रण मिळवणे सोपे जाईल, जे या प्रकल्पाच्या व्यावसायिक यशासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
भू-राजकीय आणि नियामक जोखीम
या प्रकल्पात दीर्घकालीन संधी असली, तरी इराणवरील आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांचे आव्हान कायम आहे. हे निर्बंध शिपिंग कंपन्या, विमा सेवा आणि वित्तीय संस्थांसाठी अनिश्चितता निर्माण करू शकतात. गुंतवणूकदारांनी या मार्गावरील व्यापाराशी संबंधित नियामक स्पष्टता आणि भविष्यातील द्विपक्षीय करारांवर बारीक नजर ठेवणे गरजेचे आहे.