इलेक्ट्रिक बसेसचा दबदबा: विमान आणि ट्रेनपेक्षा स्वस्त, प्रवाशांची पहिली पसंती!

खर्चात मोठी बचत, प्रवाशांना दिलासा

Fresh Bus चे संस्थापक सुधাকর चिरा यांच्या मते, इलेक्ट्रिक बसेस चालवण्याचा खर्च (unit economics) डिझेल बसेसपेक्षा 30-50% कमी आहे. याचा सर्वात मोठा फायदा इंधन खर्चात दिसतो. हायड्रॉलिक-बंगळूरु मार्गावर एका डिझेल बससाठी दरमहा ₹8 लाख येणारा खर्च, इलेक्ट्रिक बससाठी केवळ ₹1.5 लाख येतो. या ऑपरेशनल कार्यक्षमतेमुळे कंपन्या तिकिटाचे दर स्पर्धात्मक ठेवू शकतात आणि बचत प्रवासी सुविधा जसे की कॅमेरे आणि चांगल्या प्रतीच्या विश्रांती कक्षांवर खर्च करू शकतात.

मार्केटनुसार, भारतीय इलेक्ट्रिक बस मार्केटचे मूल्य अंदाजे USD 331.9 दशलक्ष आहे, जे 2026 पर्यंत USD 1.41 अब्ज आणि 2030 पर्यंत USD 2.92 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. बॅटरी इलेक्ट्रिक बसेस (BEVs) या वाढीचे नेतृत्व करत आहेत, ज्यांना सरकारी धोरणे आणि कमी परिचालन खर्चाचा पाठिंबा मिळत आहे.

वाढीसाठी बाजारातील ट्रेंड्स कारणीभूत

Fresh Bus देशभरात वेगाने विस्तार करत आहे. मुंबईत सप्टेंबरपर्यंत आणि दिल्लीत डिसेंबरपर्यंत सेवा सुरू करण्याची त्यांची योजना आहे. कंपनीचे लक्ष्य पुढील 24-36 महिन्यांत 500-1,000 बसेस चालवण्याचे आहे आणि त्यासाठी $40 दशलक्ष निधी उभारणीसाठी चर्चा सुरू आहे.

विमानाची वाढती तिकिटे आणि रेल्वेवरील गर्दी यामुळे बस प्रवास हाच एक परवडणारा आणि सोयीस्कर पर्याय म्हणून पुढे येत आहे. GreenCell Mobility सारखे स्पर्धक देखील 5,000 पेक्षा जास्त इलेक्ट्रिक बसेसच्या ताफ्यासह विस्तार करत आहेत. एकूणच, भारतीय इलेक्ट्रिक बस मार्केट वार्षिक 18-23% (CAGR) दराने वाढण्याची शक्यता आहे. FAME-II आणि PM-eBus Sewa सारख्या सरकारी योजना देखील या विस्ताराला पाठिंबा देत आहेत.

आव्हाने आणि धोके

मात्र, इंटरसिटी इलेक्ट्रिक बसेसच्या स्वीकारार्हतेत काही आव्हाने देखील आहेत. FAME-II सारख्या योजना प्रामुख्याने सरकारी एजन्सींना मदत करतात, ज्यामुळे Fresh Bus सारख्या खाजगी ऑपरेटरंना खाजगी निधी आणि बाजारातील घटकांवर अवलंबून राहावे लागते. खाजगी ऑपरेटरसाठी पुरेसा निधी मिळवणे महत्त्वाचे आहे.

याव्यतिरिक्त, लांब पल्ल्याच्या मार्गांसाठी चार्जिंग इन्फ्रास्ट्रक्चर, विशेषतः कमी विकसित भागात, अद्याप मर्यादित आहे. वेगवेगळ्या हवामानातील बॅटरीची कामगिरी आणि बॅटरी बदलण्याचा अंतिम खर्च यांसारखी परिचालन आणि आर्थिक जोखीम अजूनही पूर्णपणे समजलेली नाही.

स्पर्धा वाढत आहे. PMI Electro Mobility, Olectra Greentech आणि Switch Mobility सारख्या कंपन्या मोठे सरकारी करार जिंकत आहेत, तर Tata Motors सारख्या स्थापित कंपन्यांनी बाजारातील हिस्सा गमावला आहे. Fresh Bus ने FY23 मध्ये ₹2.1 कोटीचा तोटा नोंदवला आहे, ज्यामुळे नफ्याकडे त्यांचा प्रवास अजूनही विकसित होत असल्याचे दिसून येते.

भविष्यातील दिशा

Fresh Bus चे पुढील तीन वर्षांत 500-1,000 बसेसचा ताफा वाढवण्याचे आणि ₹200 कोटी महसूल मिळवण्याचे लक्ष्य आहे. हे विस्तार भारताच्या विशाल बस बाजाराचा एक छोटासा भाग लक्ष्य करत आहेत, जिथे दररोज 20-25 लाख प्रवासी प्रवास करतात. 2030 पर्यंत 50,000 ई-बसेसचे सरकारी लक्ष्य आणि एकूण EV मार्केटची अपेक्षित 40% पेक्षा जास्त वार्षिक वाढ, भारताच्या इंटरसिटी वाहतूक क्षेत्रात इलेक्ट्रिक मोबिलिटीसाठी एक मजबूत भविष्य दर्शवते.