भारतीय पर्यटक युरोपला रामराम ठोकणार? वाढत्या दरांमुळे आशियाकडे वळले!

युरोप प्रवासाचा खर्च वाढला, आता आशियाची लॉटरी?

युरोपमधील वाढते विमान भाडे आणि जागतिक स्तरावरील भू-राजकीय तणावामुळे भारतीय पर्यटकांच्या उन्हाळी सुट्ट्यांच्या नियोजनात मोठा बदल झाला आहे. प्रमुख युरोपीय शहरांसाठी थेट विमानांची तिकिटे आता ₹1.23 लाख ते ₹1.6 लाखांपर्यंत पोहोचली आहेत, जी सामान्य दरांपेक्षा 100% पर्यंत जास्त आहेत. अप्रत्यक्ष मार्गांनी प्रवास करणे देखील कमीत कमी 50% अधिक महाग झाले आहे.

या वाढत्या खर्चासोबतच, आखाती प्रदेशातील संघर्षामुळे निर्माण झालेली अनिश्चितता यामुळे अनेक जण आंतरराष्ट्रीय प्रवासाचा पुनर्विचार करत आहेत. मध्यपूर्व देश, जे एकेकाळी लोकप्रिय होते, ते आता सुरक्षिततेच्या कारणास्तव आणि संभाव्य व्यत्ययांच्या भीतीने कमी पसंतीस उतरत आहेत.

आशियाई देश आणि देशांतर्गत पर्यटनाकडे ओढा

महागाई आणि सुरक्षिततेच्या चिंतांमुळे भारतीय पर्यटक आता अधिक सोप्या आणि स्वस्त पर्यायांकडे वळले आहेत. आग्नेय आशियाई देश जसे की थायलंड, मलेशिया, इंडोनेशिया, व्हिएतनाम आणि फिलिपिन्स हे प्रमुख पर्याय म्हणून समोर येत आहेत.

या ठिकाणांना कमी वेळ लागतो, व्हिसा प्रक्रिया सोपी आहे आणि भारतीय रुपयाच्या (Indian Rupee) तुलनेत ते स्वस्त आहेत. उदाहरणार्थ, थायलंडने 2025 मध्ये 2.48 दशलक्ष भारतीय पर्यटकांचे स्वागत केले, ज्याला 60-दिवसांची व्हिसा-मुक्त प्रवेश धोरण कारणीभूत ठरले. मलेशियाने देखील 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत व्हिसा माफी जाहीर केली आहे. तसेच, सहा आग्नेय आशियाई राष्ट्रांसाठी एकाच 'शेंगेन-सदृश्य' व्हिसावर चर्चा सुरू आहे, ज्यामुळे अनेक देशांचा प्रवास सोपा होईल.

त्याचबरोबर, देशांतर्गत पर्यटन पुन्हा एकदा भरारी घेत आहे, जिथे केरळ आणि राजस्थानसारखी लोकप्रिय ठिकाणे तसेच ईशान्येकडील प्रदेशांमध्ये भारतीयांची उत्सुकता वाढत आहे.

पर्यटन क्षेत्रापुढील आव्हाने

पर्यायी ठिकाणांना मागणी वाढत असली तरी, पर्यटन क्षेत्र अनेक मोठ्या आव्हानांना तोंड देत आहे. भारतीय रुपयाचे अवमूल्यन, जो मार्च 2026 च्या सुरुवातीला US डॉलरच्या तुलनेत सुमारे ₹91.90 वर व्यवहार करत होता, त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय प्रवासाचा खर्च वाढत आहे.

विमान कंपन्यांना देखील मागील वर्षात विमान इंधनाच्या (Jet Fuel) खर्चात जवळपास 50% वाढीचा सामना करावा लागत आहे. यामुळे एअरलाइन्सने विमान वेळापत्रक कमी केले आहे आणि भाडे वाढवण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे लोकप्रिय मार्गांवर विमानांची उपलब्धता मर्यादित होईल. भारत आणि UAE दरम्यान प्रवासाची मागणी उपलब्ध क्षमतेपेक्षा जास्त असू शकते, अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे.

देशांतर्गत पातळीवर, इंधनाची टंचाई आणि स्थानिक वाहतूक व हॉटेलमधील व्यत्यय पर्यटकांना मागे खेचू शकतात.

भविष्यात वाढीची अपेक्षा

या आव्हानांनंतरही, भारताची आउटबाउंड पर्यटन बाजारपेठ (Outbound Tourism Market) स्थिर वाढ दर्शवेल असा अंदाज आहे, जी 2036 पर्यंत USD 68.8 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. आग्नेय आशियाई देश या वाढत्या भारतीय बाजारपेठेतून फायदा घेण्यासाठी आपल्या कनेक्टिव्हिटी आणि विपणन प्रयत्नांमध्ये सुधारणा करत आहेत. डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स आणि लहान शहरांमधील वाढत्या उत्पन्नामुळे अनुभवात्मक पर्यटनाचा (Experiential Travel) ट्रेंड कायम आहे, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत दोन्ही प्रकारच्या प्रवासाची मागणी टिकून राहील.