सप्टेंबर २०२६ मध्ये Indian Railways च्या मालवाहतुकीत मोठी भर पडली असून, हे प्रमाण **६.१४ टक्क्यांनी** वाढून **१३५.३५ दशलक्ष टन** इतके झाले आहे. कोळसा आणि अन्नधान्याच्या वाढत्या मागणीमुळे महसुलात **९.३ टक्क्यांची** वाढ झाली असली, तरी वाढता कर्जभार आणि वाढती परिचालन खर्च हे रेल्वेसमोर मोठे आव्हान ठरत आहेत.
सप्टेंबर २०२६ मध्ये भारतीय रेल्वेने लॉजिस्टिक क्षेत्रात मोठी कामगिरी केली आहे. मागील वर्षीच्या तुलनेत मालवाहतुकीत ६.१४ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली असून, रेल्वेने १३५.३५ दशलक्ष टन माल वाहून नेला. याचा थेट सकारात्मक परिणाम रेल्वेच्या उत्पन्नावर झाला असून, महसुलात ९.३ टक्क्यांची वाढ होऊन रेल्वेच्या तिजोरीत अतिरिक्त ₹१,२६६ कोटींची भर पडली आहे.
वाढीचे मुख्य चालक
या वाढीमागे औद्योगिक आणि कृषी क्षेत्रातील वाढती मागणी कारणीभूत आहे. अन्नधान्याच्या वाहतुकीत २५ टक्क्यांची, क्लिंकरमध्ये २० टक्क्यांची आणि डोमेस्टिक कंटेनर्समध्ये १० टक्क्यांची लक्षणीय वाढ पाहायला मिळाली. देशातील वीज निर्मिती प्रकल्पांसाठी कोळशाची मागणी मोठ्या प्रमाणावर असल्याने, रेल्वेने दररोज कोळसा वाहून नेणाऱ्या रॅकची संख्या ११.६ टक्क्यांनी वाढवत ती ४४३ रॅक प्रति दिवस केली आहे.
आर्थिक आव्हाने आणि कर्जभार
चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत रेल्वेची एकूण मालवाहतूक ८३३.७ दशलक्ष टन राहिली आहे, जी वार्षिक ४.१ टक्क्यांनी जास्त आहे. मात्र, केवळ वाढीव व्हॉल्युमवर अवलंबून राहणे रेल्वेसाठी पुरेसे नाही. आधुनिकीकरणासाठी लागणारा खर्च आणि महसूल यामध्ये मोठी तफावत आहे. विशेष म्हणजे, २०२६-२७ या आर्थिक वर्षात केवळ Indian Railway Finance Corporation (IRFC) ला द्यावयाचा कर्ज हप्ता अंदाजे ₹६७,३४४ कोटी इतका मोठा आहे.
पेन्शन आणि दैनंदिन कामकाजाचा खर्च वाढत असल्याने नफ्याच्या मार्जिनवर सतत दबाव आहे. गुंतवणूकदारांसाठी येणाऱ्या काळात रेल्वे वाढते खर्च आणि मालवाहतुकीचे वाढते लक्ष्य यांचा समतोल कसा राखते, यावर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे ठरेल.