तांत्रिक बिघाड आणि नियामक संस्थेपुढील आव्हान
अधिकृत आकडेवारीनुसार, मागील वर्षी जानेवारीपासून ते यावर्षी ३ फेब्रुवारीपर्यंत, 377 विमानांमध्ये वारंवार तांत्रिक बिघाड आढळले. यापैकी इंडिगो (IndiGo) मध्ये विश्लेषण केलेल्या 405 विमानांपैकी सर्वाधिक 148 विमानांमध्ये समस्या होत्या. पाठोपाठ एअर इंडिया (Air India) च्या 166 पैकी 137 विमानांमध्ये बिघाड नोंदवले गेले, तर एअर इंडिया एक्सप्रेस (Air India Express) च्या 101 विमानांपैकी 54 विमानांमध्ये हे प्रकार आढळले. स्पाइसजेट (SpiceJet) आणि अकासा एअर (Akasa Air) मध्ये देखील अनुक्रमे 16 आणि 14 विमानांमध्ये असे बिघाड आढळून आले.
DGCA ने या काळात 3,890 सर्वेक्षण तपासण्या आणि अनेक ऑडिट्स (Audits) व तपासण्या केल्या आहेत. मात्र, नियामक संस्था स्वतः कर्मचाऱ्यांच्या मोठ्या कमतरतेशी झगडत आहे. तांत्रिक पदांसाठी मंजूर जागा 1,063 असल्या तरी, त्यापैकी जवळपास निम्मे म्हणजे सुमारे 50% जागा अजूनही रिक्त आहेत. यामुळे DGCA ची उड्डाण सुरक्षा सुनिश्चित करण्याची क्षमता मर्यादित राहू शकते.
एअरलाईन्सवरील आर्थिक भार
या वारंवार होणाऱ्या बिघाडांमुळे एअरलाईन्स कंपन्यांवर आर्थिक ताण येत आहे. विमानांचा 'ऑन ग्राउंड' (On Ground - AOG) स्थितीमुळे आणि उड्डाण विलंबांमुळे प्रति तास $10,000 ते $150,000 पर्यंत नुकसान होऊ शकते, जे जागतिक स्तरावर प्रतिवर्षी $60 अब्ज डॉलर्सच्या महसुलावर परिणाम करते. इंडिगो (IndiGo) ने FY25 मध्ये ₹7,587.5 कोटी चा प्रॉफिट (Profit) नोंदवला असला तरी, त्यांच्यावर ₹67,088.4 कोटी चे कर्ज आहे. एअर इंडियाने FY25 मध्ये ₹3,976 कोटी चा स्टँडअलोन तोटा (Loss) नोंदवला, जरी ते ऑपरेशनली फायदेशीर झाले आहेत. ३ फेब्रुवारी रोजी बोईंग 787 ड्रीमलायनर विमानातील संभाव्य इंधन नियंत्रण स्विच (Fuel Control Switch) बिघाडामुळे ते उड्डाणापासून थांबवण्यात आले, ज्यामुळे चिंता वाढली आहे.
आर्थिक अडचणीत असलेल्या स्पाइसजेट (SpiceJet) ने FY25 मध्ये ₹58.1 कोटी चा तोटा नोंदवला आहे आणि त्यांचा P/E रेशो नकारात्मक आहे. अकासा एअरने (Akasa Air) FY25 मध्ये ₹1,983.4 कोटी चा मोठा तोटा नोंदवला. या कंपन्यांसाठी, कोणत्याही ऑपरेशनल अडथळ्यामुळे त्यांची नाजूक आर्थिक स्थिती आणखी बिघडू शकते.
बाजारातील दृष्टीकोन
विमानांच्या विश्वासार्हतेतील (Fleet Reliability) ही समस्या आणि नियामक संस्थेच्या क्षमतेतील आव्हान यामुळे भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांच्या भावनांवर (Investor Sentiment) परिणाम होण्याची शक्यता आहे. DGCA च्या अहवालानुसार २०२३ मध्ये भारतातील हवाई प्रवासाच्या सुरक्षिततेत सुधारणा झाली असली, तरी सध्या वारंवार होणारे बिघाड हे विशिष्ट ऑपरेशनल समस्या दर्शवतात. इंडिगोचा P/E रेशो सुमारे 28.3x आहे, तर स्पाइसजेट सारख्या कंपन्या आर्थिक अडचणीत आहेत. हे चित्र बाजारातील प्रमुख कंपन्या आणि संघर्ष करणाऱ्या कंपन्यांमधील तफावत दर्शवते.