Whalesbook
खर्चाचा वाढता डोंगर
मध्य पूर्वेतील इराण, इराक आणि काही गल्फ देशांतील हवाई क्षेत्र बंद असल्याने भारतीय विमान कंपन्यांना (Indian Airlines) मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. विमानांचे मार्ग बदलल्यामुळे प्रवासाचा वेळ आणि इंधनाचा वापर लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. एका अहवालानुसार, बंद असलेल्या भागांमधून मार्गक्रमण टाळण्यासाठी प्रति उड्डाण तासाला (flight hour) तब्बल $6,000 पर्यंत अतिरिक्त खर्च येऊ शकतो. लांबलेल्या मार्गांमुळे विमानांना जास्त इंधन लागते, ज्यामुळे परिचालन खर्चात (operational expenses) मोठी वाढ होते. एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) हा विमान कंपन्यांच्या एकूण खर्चाच्या 30-40% असतो, त्यामुळे इंधनाच्या वाढत्या किमती त्यांच्या नफ्यासाठी डोकेदुखी ठरत आहेत.
शेअर बाजारात घबराट
या भू-राजकीय परिस्थितीचा फटका शेअर बाजारातही बसला आहे. 2 मार्च 2026 रोजी इंटरग्लोब एव्हिएशन (InterGlobe Aviation) अर्थात IndiGo च्या शेअर्समध्ये दिवसभरात 7.5% पर्यंत घसरण झाली आणि शेअर ₹4,460.90 पर्यंत खाली आला. SpiceJet चे शेअर्सही 7% पेक्षा जास्त कोसळले. गुंतवणूकदार वाढत्या खर्चांमुळे कंपन्यांच्या नफ्यावर होणाऱ्या परिणामाबद्दल (margin compression) चिंतेत आहेत.
रुपयाचे अवमूल्यन आणि वाढत्या तेलाच्या किमती
सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूड (Brent crude) तेलाच्या किमती $82 प्रति बॅरलच्या वर गेल्या आहेत. भारताची तेल आयातीसाठी मध्य पूर्वेवर असलेली निर्भरता लक्षात घेता, ही परिस्थिती अधिक धोकादायक बनली आहे. विश्लेषकांच्या मते, ब्रेंट क्रूडमध्ये $5 प्रति बॅरलची वाढ झाल्यास IndiGo च्या प्रति शेअर कमाईवर (Earnings Per Share) सुमारे 13% परिणाम होऊ शकतो. यासोबतच, रुपयाचे अवमूल्यन (currency depreciation) हा आणखी एक चिंतेचा विषय आहे. रुपया 1% घसरल्यास, डॉलरमध्ये देय असलेल्या लीज रेंटल्स (lease rentals) आणि देखभालीच्या खर्चामुळे कंपन्यांच्या प्रॉफिट बिफोर टॅक्सवर (PBT) 5-6% चा नकारात्मक परिणाम होतो.
DGCA ची इशारा आणि रद्द झालेली उड्डाणे
या गंभीर परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, डायरेक्टोरेट जनरल ऑफ सिव्हिल एव्हिएशन (DGCA) ने पश्चिम आशियातील 11 उड्डाण माहिती क्षेत्रांमध्ये (Flight Information Regions) प्रवासासाठी उच्च-धोकादायक (high-risk) हवाई क्षेत्र असल्याचे इशारे दिले आहेत. यामुळे कंपन्यांना या मार्गांवर उड्डाणे टाळण्याचे किंवा सखोल जोखीम मूल्यांकनानंतरच जाण्याचे निर्देश दिले आहेत. केवळ 1 मार्च 2026 रोजी 350 हून अधिक उड्डाणे रद्द करावी लागली, ज्यामुळे कंपन्यांना अंदाजे ₹500 कोटींचे नुकसान झाल्याचे म्हटले जात आहे.
भविष्यातील चिंता
या वाढत्या खर्चामुळे आणि इंधनाच्या अस्थिर किमतींमुळे विमान कंपन्यांना तिकिटांचे दर वाढवावे लागू शकतात. काही अहवालांनुसार, ही परिस्थिती आणखी चिघळल्यास भारतीय एअरलाईन्स 10-15% ने विमान भाडे वाढवू शकतात. IndiGo सारख्या कंपन्यांनी Q3 FY26 मध्ये ₹23,472 कोटींचा महसूल मिळवला असला तरी, आंतरराष्ट्रीय मार्गांवरील व्यत्ययांमुळे त्यांच्या 10% क्षमता वाढीच्या (capacity growth) अंदाजावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. या सर्व कारणांमुळे भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्राचे भविष्य जागतिक ऊर्जा बाजारातील स्थिरता आणि मध्य पूर्वेतील तणाव निवळण्यावर अवलंबून आहे.
