भारतात 2028 पर्यंत इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सी (eVTOL) सेवा सुरू करण्याची योजना आहे. 2027 पासून चाचणी सुरू होणार असून, खाजगी स्टार्टअप Sarla Aviation या उपक्रमाचे नेतृत्व करत आहे. विशेष म्हणजे, Sarla Aviation ही सूचीबद्ध कंपनी नाही.
2028 पर्यंत एअर टॅक्सी सेवेची सुरुवात
भारतात लवकरच इलेक्ट्रिक व्हर्टिकल टेक-ऑफ आणि लँडिंग (eVTOL) विमानांची, म्हणजेच एअर टॅक्सीची व्यावसायिक सेवा सुरू होणार आहे. केंद्रीय नागरी उड्डाण मंत्री राम मोहन नायडू यांनी बंगळुरूमधील Sarla Aviation च्या नवीन मुख्यालयाच्या उद्घाटनावेळी सांगितले की, 2028 पर्यंत ही सेवा सुरू करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. पुढील वर्षापासून (2027) या विमानांच्या चाचण्यांना वेग येईल.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची सूचना!
स्टॉक मार्केटमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे Sarla Aviation ही एक खासगी स्टार्टअप कंपनी आहे. ही सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध (listed) कंपनी नाही. त्यामुळे, बाजारात असलेल्या Sarla Performance Fibers Ltd. या नावाशी गोंधळ करू नये. दोन्ही कंपन्या पूर्णपणे वेगळ्या आहेत आणि त्यांचा एकमेकांशी कोणताही संबंध नाही.
'शून्य' विमानाचा विकास
Sarla Aviation आपल्या 'शून्य' (Shunya) नावाच्या हायब्रिड विमानावर काम करत आहे. हे विमान एका पायलटसह सहा प्रवाशांना घेऊन जाऊ शकते. कंपनीला DGCA कडून Design Organisation Approval मिळाले आहे, जे एक मोठे नियामक यश आहे. यामुळे कंपनीला विमानाची रचना आणि विकासाच्या पुढील टप्प्यांवर काम करता येणार आहे.
Siemens सोबत भागीदारी
आपले अभियांत्रिकी कार्य अधिक वेगाने करण्यासाठी, Sarla Aviation ने जागतिक तंत्रज्ञान कंपनी Siemens सोबत भागीदारी केली आहे. कंपनी विमानाचा विकास सुलभ करण्यासाठी Siemens Xcelerator पोर्टफोलिओ आणि डिजिटल इंजिनिअरिंग साधनांचा वापर करणार आहे. 'शून्य' विमानामध्ये इलेक्ट्रिक मोटर्सचा वापर केला जाईल, ज्यामुळे उभे उड्डाण आणि पुढील प्रवास शक्य होईल. तसेच, उड्डाणादरम्यान बॅटरी चार्ज करण्याचीही सोय असेल.
आव्हाने आणि बाजारातील वास्तव
2028 पर्यंत सेवा सुरू करण्याचे लक्ष्य असले तरी, eVTOL उद्योगासमोर अनेक आव्हाने आहेत. सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे जटिल नियामक आणि सुरक्षा प्रमाणन प्रक्रिया. 'पॉवर्ड-लिफ्ट' विमानांचा वर्ग नवीन असल्याने, DGCA ची प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठीची नियमावली अत्यंत कठोर असेल, ज्यामुळे विकासाच्या वेळेवर परिणाम होऊ शकतो.
तंत्रज्ञानाव्यतिरिक्त, ऑपरेशनल व्यवहार्यता (operational viability) आवश्यक पायाभूत सुविधांवर अवलंबून असेल. यात उड्डाण आणि लँडिंगसाठी विशेष व्हर्टीपोर्ट्स, चार्जिंग स्टेशन्स आणि वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली (traffic management systems) यांचा समावेश आहे. यासाठी मोठ्या भांडवलाची आणि दीर्घकालीन गुंतवणुकीची गरज आहे. तसेच, कंपनीला जागतिक eVTOL उत्पादक आणि स्थानिक स्पर्धकांशीही स्पर्धा करावी लागेल.
परवडणारी आणि स्थानिक उत्पादनावर भर
मंत्री नायडू यांनी नमूद केले की, भारतात एअर टॅक्सी यशस्वी होण्यासाठी परवडणारी किंमत (affordability) आणि स्थानिक उत्पादनावर (localization) भर देणे आवश्यक आहे. सरकार भागांचे देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्यासाठी प्रोत्साहन देत आहे, जेणेकरून खर्च कमी होईल. एअर ॲम्ब्युलन्स, मालवाहतूक आणि शहरांमधील तसेच विमानतळांपर्यंतची कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासाठी याचा उपयोग होऊ शकतो.
गुंतवणूकदारांनी पायाभूत सुविधांचा विकास, 'पॉवर्ड-लिफ्ट' विमानांच्या प्रमाणपत्रातील प्रगती आणि कंपनीच्या उत्पादन क्षमतेसाठी आवश्यक भांडवल उभारणी यावर लक्ष ठेवावे. पुढील काही वर्षांत स्टार्टअप्स चाचणी आणि नियामक टप्पे कसे पार करतात, यावर 2028 पर्यंतचे लक्ष्य अवलंबून असेल.