भारतीय खलाशांनी जागतिक शिपिंग क्षेत्रात आपले वर्चस्व निर्माण केले आहे. आता भारत जगातला दुसरा सर्वात मोठा खलाशी पुरवणारा देश बनला आहे, ज्याचा जागतिक बाजारपेठेत **12.16%** वाटा आहे.
खलाशी पुरवठ्यात भारताची मोठी झेप
जागतिक शिपिंग इंडस्ट्रीसाठी (Global Shipping Industry) ही एक मोठी बातमी आहे. BIMCO-ICS Seafarer Workforce Report 2026 नुसार, भारतीय खलाशी आता जागतिक शिपिंग कर्मचाऱ्यांपैकी 12.16% आहेत. हा आकडा 2015 साली केवळ 5.2% होता. या वाढीमुळे भारत चीन, रशिया आणि इंडोनेशियासारख्या देशांना मागे टाकत दुसऱ्या स्थानी पोहोचला आहे.
अधिकारी (Officers) आणि रेटिंग्ज (Ratings) सेगमेंटमध्ये वर्चस्व
विशेषतः, उच्च कौशल्य आवश्यक असलेल्या अधिकारी (Officer) सेगमेंटमध्ये भारताचे योगदान मोठे आहे. सध्या भारत 1,40,000 पेक्षा जास्त अधिकारी पुरवतो, जे जागतिक स्तरावर 13.41% आहे. याव्यतिरिक्त, 1,71,000 पेक्षा जास्त रेटिंग्ज (Ratings) देखील भारतातून येतात, जे जागतिक 11.29% आहे. सागरी शिक्षण पायाभूत सुविधांमधील सुधारणा आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा मानकांचे पालन यामुळे ही वाढ शक्य झाली आहे.
'मिशन 20 टक्के' चे उद्दिष्ट
केंद्रीय बंदर, जहाज वाहतूक आणि जलमार्ग मंत्रालयाने ('Union Ministry of Ports, Shipping and Waterways') 'मिशन 20 टक्के' ('Mission 20 per cent') नावाची मोहीम सुरू केली आहे. याचा उद्देश जागतिक बाजारपेठेत भारताचा हिस्सा 20% पर्यंत वाढवणे हा आहे. हे धोरण 'Maritime India Vision 2030' आणि 'Maritime Amrit Kaal Vision 2047' सारख्या मोठ्या योजनांचा भाग आहे. यातून भारत जागतिक सागरी हब ('Global Maritime Hub') बनण्याचा प्रयत्न करत आहे.
भारतीय अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
खलाशांच्या वाढत्या संख्येमुळे परकीय चलन (Foreign Exchange) मोठ्या प्रमाणात भारतात येत आहे, जे सागरी सेवा क्षेत्रासाठी उत्पन्नाचा एक महत्त्वाचा स्रोत आहे. फिलीपिन्स हा सध्या सर्वात मोठा खलाशी पुरवठादार देश आहे. अशा स्थितीत, भारतीय प्रशिक्षण संस्थांची गुणवत्ता टिकवून ठेवणे आणि जागतिक स्तरावर स्पर्धा करणे महत्त्वाचे ठरेल. सागरी शिक्षण, लॉजिस्टिक्स आणि जहाज वाहतूक क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांसाठी ही एक चांगली संधी असू शकते.