नियामक गदारोळ आणि 'प्रायमा फेसी' केस
भारतीय स्पर्धा आयोगाने (CCI) IndiGo विरुद्ध औपचारिक तपास सुरू केला आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये झालेल्या अनेक फ्लाईट रद्द झाल्याने प्रवाशांना मोठा त्रास झाला होता. CCI च्या मते, IndiGo ने आपल्या 'डॉमिनंट' मार्केट पोझिशनचा गैरवापर करून 'कृत्रिम टंचाई' (artificial scarcity) निर्माण केली आणि प्रवाशांना वेळेवर प्रवास करण्यापासून रोखले. या विरोधात CCI ने 'प्रायमा फेसी' (prima facie) केस असल्याचे म्हटले आहे, जी स्पर्धा कायद्याच्या कलम ४(२)(ब)(i) चे उल्लंघन करते.
IndiGo, जी या अडचणींपूर्वी देशांतर्गत मार्केटमध्ये सुमारे 65% मार्केट शेअरवर राज्य करत होती, तिने CCI च्या अधिकारक्षेत्रावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. कंपनीचे म्हणणे आहे की हा विषय नागरी विमानचालन महासंचालनालयाच्या (DGCA) अखत्यारीत येतो. मात्र, CCI ने ही याचिका फेटाळून लावली असून, स्पर्धा कायद्याअंतर्गत तपास करण्याचे अधिकार स्वतःकडे असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
शेअरची घसरण आणि मार्केट शेअरमधील बदल
या नियामक तपासाच्या घोषणेनंतर IndiGo च्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण पाहायला मिळाली. 5 फेब्रुवारी 2026 रोजी कंपनीचे शेअर्स जवळपास 4% घसरले. IndiGo चे मार्केट कॅप सध्या सुमारे ₹1.88 ते ₹1.91 ट्रिलियन आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये फ्लाईट रद्द झाल्याच्या घटनांमुळे IndiGo चा मार्केट शेअर 59.6% पर्यंत खाली आला, जो नोव्हेंबर २०२५ मध्ये 63.6% होता. याउलट, एअर इंडिया ग्रुपने आपला मार्केट शेअर 26.7% वरून 29.6% पर्यंत वाढवला आहे आणि जानेवारी २०२६ पर्यंत तो 32-35% पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.
प्रतिस्पर्धकांची वाढ आणि भविष्यातील आव्हाने
या बदलांचा फायदा इतर कंपन्यांनाही झाला आहे. आकासा एअर (Akasa Air) चा मार्केट शेअर 5.2% पर्यंत वाढला, तर स्पाइसजेट (SpiceJet) 4.3% पर्यंत पोहोचला. IndiGo ची वाढ 35.6x ते 55.3x पर्यंतच्या P/E रेशोसह इंडस्ट्रीच्या सरासरी 19x पेक्षा जास्त आहे. आता या वाढीव मूल्यांकनावर नियामक तपासाचा दबाव जाणवू शकतो.
CCI च्या तपासात IndiGo दोषी आढळल्यास, कंपनीला मागील तीन वर्षांच्या सरासरी टर्नओव्हरच्या 10% पर्यंत दंड भरावा लागू शकतो किंवा सेस-अँड-डेसिस्ट ऑर्डर (cease-and-desist orders) सारख्या कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते. मागील DGCA कडून IndiGo ला ₹22 कोटींचा दंड ठोठावण्यात आला होता.
क्षेत्राचे भविष्य
सध्या भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्राचे भविष्य उज्ज्वल दिसत आहे, वाढीचा दर 5.8% असण्याचा अंदाज आहे. मात्र, वाढत्या खर्चांमुळे आणि अंदाजित ₹17,000 ते ₹18,000 कोटींच्या निव्वळ नुकसानीमुळे (FY2026) या उद्योगासमोर आव्हाने आहेत. IndiGo साठी हा CCI तपास एक मोठा 'स्ट्रॅटेजिक रिस्क' (strategic risk) ठरू शकतो, जो त्यांच्या भविष्यातील योजनांवर आणि प्रतिस्पर्धकांविरुद्धच्या रणनीतीवर परिणाम करू शकतो.