IndiGo वर नियामक संस्थांची कडक नजर
IndiGo, जी भारतीय बाजारपेठेतील सर्वात मोठी एअरलाईन आहे, सध्या एका मोठ्या नियामक समस्येला सामोरे जात आहे. Competition Commission of India (CCI) ने कंपनीच्या डिसेंबर महिन्यातील फाईट रद्द करण्याच्या आणि सेवा विस्कळीत करण्याच्या प्रकरणांची गंभीर दखल घेतली असून, या संदर्भात चौकशी सुरू केली आहे. DGCA च्या आकडेवारीनुसार, या अनियमिततेमुळे जवळपास 9.82 लाख प्रवाशांना त्रास सहन करावा लागला. IndiGo ला अशा प्रवाशांना नुकसान भरपाई (Compensation) आणि इतर सुविधांसाठी तब्बल ₹22.74 कोटी रूपयांचा खर्च करावा लागला. डिसेंबर महिन्यात IndiGo चा फाईट रद्द होण्याचा दर 9.65% पर्यंत वाढला, जो संपूर्ण देशांतर्गत विमान वाहतूक क्षेत्राच्या सरासरी 6.92% दरापेक्षा लक्षणीयरीवर अधिक आहे. या चौकशीमुळे IndiGo च्या कामकाजातील विश्वासार्हता आणि क्षमता व्यवस्थापनावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
बाजारपेठेतील हिस्सा कमी, स्पर्धकांची चांदी
IndiGo च्या कामकाजातील या अस्थिरतेचा थेट परिणाम त्यांच्या बाजारपेठेतील स्थानावर झाला. डिसेंबर महिन्यात IndiGo चा देशांतर्गत प्रवाशांमधील बाजारपेठेतील हिस्सा 59.6% पर्यंत घसरला, जो नोव्हेंबरमध्ये 63.6% होता. या घसरणीमुळे IndiGo च्या प्रतिस्पर्धकांना आपली पकड मजबूत करण्याची मोठी संधी मिळाली. Air India Group ने या परिस्थितीचा फायदा घेत आपला बाजारपेठेतील हिस्सा 26.7% वरून वाढवत 29.6% पर्यंत नेला. Akasa Air चा हिस्सा 4.7% वरून 5.2% पर्यंत वाढला, तर SpiceJet ने 3.7% वरून 4.3% पर्यंत आपली बाजारपेठ वाढवली. IndiGo च्या अडचणीच्या काळात बाजारपेठेतील मोठा हिस्सा प्रतिस्पर्धकांनी आपल्या नावावर केला, हे भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रातील तीव्र स्पर्धेचे लक्षण आहे. IndiGo चे मार्केट कॅप (Market Capitalization) ₹1.02 लाख कोटी आहे, तर SpiceJet चे मार्केट कॅप अंदाजे ₹4.5 अब्ज आहे, ज्यामुळे IndiGo च्या तुलनेत SpiceJet ची आर्थिक स्थिती नाजूक असल्याचे दिसून येते.
प्रवाशांना मोठा फटका आणि कंपन्यांचा खर्च
IndiGo च्या समस्यांव्यतिरिक्त, संपूर्ण विमान वाहतूक क्षेत्राला प्रवाशांच्या तक्रारींचा सामना करावा लागला. डिसेंबर महिन्यात सर्व देशांतर्गत एअरलाईन्सनी मिळून फाईट रद्द झाल्यामुळे 10.46 लाखांहून अधिक प्रवाशांना ₹24.27 कोटी रूपयांहून अधिक नुकसान भरपाई दिली. फाईट उशिरा झाल्यामुळे 8.34 लाख प्रवाशांना ₹4.50 कोटी रूपयांची सुविधा देण्यात आली. तसेच, 2,050 प्रवाशांना बोर्डिंग नाकारण्यात आले, ज्यासाठी ₹2.08 कोटी रूपयांची नुकसान भरपाई द्यावी लागली. डिसेंबर महिन्यात एकूण 29,212 प्रवाशांच्या तक्रारी नोंदवण्यात आल्या, ज्यावरून विमान वाहतूक क्षेत्रात अजूनही सेवा सुधारण्याची गरज असल्याचे दिसून येते.
क्षेत्राचे भविष्य आणि तज्ञांचे मत
एकूणच, भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रात वार्षिक वाढीचा अंदाज चांगला आहे. जानेवारी ते डिसेंबर 2025 या काळात 1,669.46 लाख प्रवाशांनी प्रवास केला, जो मागील वर्षाच्या तुलनेत 3.48% वाढ दर्शवतो. मात्र, केवळ डिसेंबर महिन्यात 4.14% ची घट नोंदवली गेली. IndiGo बाबत विश्लेषकांचे मत अजूनही सकारात्मक आहे आणि टार्गेट प्राईसमध्ये वाढीची शक्यता आहे. मात्र, कामकाजातील अचूकता आणि वाढत्या स्पर्धेमुळे त्यांच्यावर दबाव राहण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, SpiceJet च्या आर्थिक स्थिरतेबद्दल चिंता कायम आहे. वाढत्या उत्पन्नामुळे प्रवाशांची मागणी वाढत असली तरी, इंधनाच्या दरातील चढउतार आणि पायाभूत सुविधांची कमतरता यांसारखी आव्हाने क्षेत्रासमोर आहेत. IndiGo वरील CCI ची चौकशी त्यांच्या भविष्यातील वाटचालीवर आणि Air India Group सारख्या स्पर्धकांसोबतच्या स्पर्धेवर परिणाम करू शकते.