IndiGo च्या डोक्यावर नियामकाची तलवार!
भारतातील सर्वात मोठी एअरलाइन IndiGo (InterGlobe Aviation) अडचणीत सापडली आहे. डिसेंबर महिन्याच्या सुरुवातीला झालेल्या हजारो फ्लाईट कॅन्सलेशन्समुळे (flight cancellations) Competition Commission of India (CCI) ने IndiGo वर मोठी कारवाई केली आहे. CCI ने आता या प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याचा आदेश दिला आहे. या बातमीने IndiGo च्या शेअरमध्ये मोठी घसरण झाली. आज BSE वर शेअर 3.65% ने घसरून ₹4,782.45 पर्यंत पोहोचला, तर NSE वर तो 3.63% ने घसरून ₹4,780.30 झाला.
काय आहे प्रकरण?
CCI च्या अंदाजानुसार, IndiGo ने आपल्या Dominant Market Position चा गैरवापर करून एका ठराविक काळात (3 डिसेंबर ते 5 डिसेंबर) मार्केटमध्ये फ्लाईट्सची कृत्रिम टंचाई (artificial scarcity) निर्माण केली असावी. यामुळे 3 लाखांहून अधिक प्रवाशांना त्रास सहन करावा लागला. CCI ने यासंदर्भात एक 16 पानांचे तपशीलवार आदेश जारी केले असून, IndiGo ची देशांतर्गत हवाई प्रवासी वाहतूक सेवांमधील (domestic air passenger transport services) Dominant Position तपासली जाईल. कंपनीने CCI च्या अधिकार क्षेत्रावर आक्षेप घेण्याचा प्रयत्न केला, परंतु सर्वोच्च न्यायालयाच्या (Supreme Court) निकालांचा आधार घेत तो फेटाळण्यात आला.
Market Share आणि स्पर्धेचे गणित
IndiGo ची भारतीय हवाई वाहतूक क्षेत्रात मोठी हिस्सेदारी आहे. कंपनीचा Market Share साधारणपणे 60-61% असतो. डिसेंबर महिन्यात हा Share थोडा कमी होऊन 59.6% झाला, तर Air India Group चा Market Share वाढून 29.6% झाला. Akasa Air आणि SpiceJet सारख्या कंपन्यांनीही थोडा फायदा घेतला. CCI ने IndiGo च्या मोठ्या नेटवर्क, जास्त फ्लाईट रूट्स, मोठे विमान ताफा (fleet) आणि मजबूत आर्थिक स्थितीला (financial performance) त्याच्या Dominant Position चे कारण मानले आहे. विशेष म्हणजे, IndiGo आधीपासूनच DGCA कडूनही तपासणीखाली आहे, ज्यांनी कंपनीचे विंटर शेड्युल 10% ने कमी केले होते.
मागील अनुभव आणि क्षेत्राचे भविष्य
जानेवारी 2026 मध्ये, IndiGo ला अशाच मास कॅन्सलेशन्ससाठी $2.4 दशलक्ष (अंदाजे ₹20 कोटी) दंड भरावा लागला होता. त्यावेळी विश्लेषकांनी या दंडाला कंपनीच्या तुलनेत कमी मानले होते, पण आता CCI ची ही चौकशी अधिक गंभीर मानली जात आहे, कारण ती थेट Market Dominance शी संबंधित आहे.
आर्थिक दृष्ट्या IndiGo ची Market Capitalization सुमारे ₹1.91 ट्रिलियन आहे. कंपनीचा Return on Equity (ROE) 104% सारखा मजबूत आहे. मात्र, P/E ratio 28.3x ते 59.55x दरम्यान फिरत आहे. दुसरीकडे, भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्राचे भविष्य उज्ज्वल दिसत आहे. 2025-26 च्या आर्थिक सर्वेक्षणांनुसार, FY31 पर्यंत प्रवासी संख्या 665 दशलक्ष पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. तसेच, 2035 पर्यंत विमानांची संख्या तिप्पट होऊन सुमारे 2,200 होईल असा अंदाज आहे.
विश्लेषकांचे मत 'Buy' असल्याचे असले तरी, CCI ची ही चौकशी IndiGo साठी एक नवीन आव्हान आहे. CCI चे Director General पुढील 90 दिवसांत तपासाचा अहवाल सादर करतील.