सरकारी रस्ते देखभालीसाठी आता AI चा वापर, ई-मार्ग प्रणालीत मोठे बदल

ई-मार्ग प्रणालीत AI चा समावेश

केंद्र सरकारने ग्रामीण पायाभूत सुविधांच्या व्यवस्थापनात एक मोठे पाऊल उचलले आहे. ग्राम विकास मंत्रालयाने आता ग्रामीण रस्त्यांच्या देखभालीवर लक्ष ठेवण्यासाठी ई-मार्ग (e-MARG) प्रणालीमध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा वापर सुरू केला आहे. आतापर्यंत कागदोपत्री किंवा मॅन्युअल तपासणीवर अवलंबून राहण्याऐवजी, नवीन यंत्रणा GPS-सक्षम डॅशकॅमच्या मदतीने रस्त्यांचे व्हिडिओ फुटेज रेकॉर्ड करेल.

AI द्वारे रस्त्यांचे मूल्यांकन

या फुटेजचे विश्लेषण AI प्रणालीद्वारे केले जाईल, ज्यामुळे रस्त्यांची स्थिती 'उत्तम', 'ठीक' किंवा 'खराब' अशी वर्गीकृत केली जाईल. यामुळे देखभालीच्या कामात अधिक अचूकता येईल.

देखभालीवर भर

देशात आतापर्यंत 8 लाख किलोमीटरपेक्षा जास्त ग्रामीण रस्ते बांधले गेले आहेत. यापुढे नवीन रस्त्यांच्या बांधकामावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, सध्याच्या रस्त्यांचे आयुष्य आणि टिकाऊपणा वाढवण्यावर सरकारचा भर असेल. FY 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी ग्रामीण रस्ते विकास योजनेअंतर्गत (PMGSY) ₹18,907 कोटींचे बजेट यासाठी मंजूर करण्यात आले आहे.

गुंतवणूकदारांसाठी संधी

या निर्णयामुळे पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी, विशेषतः ऑटोमेटेड सर्व्हेलन्स (Automated Surveillance) आणि ॲसेट मॅनेजमेंट (Asset Management) मध्ये काम करणाऱ्या कंपन्यांसाठी नवीन व्यवसाय संधी निर्माण होण्याची शक्यता आहे. AI मुळे रस्त्यांवरील दोष लवकर ओळखता येतील आणि दुरुस्तीसाठी लागणारा वेळ वाचेल, ज्यामुळे निधीचा अधिक कार्यक्षम वापर होईल.

प्रायोगिक टप्पा

सुरुवातीला, AI द्वारे केलेल्या मूल्यांकनासोबतच मानवी तपासणी देखील केली जाईल. यामुळे नवीन प्रणालीवर विश्वास निर्माण होण्यास मदत होईल आणि कोणत्याही तांत्रिक त्रुटी किंवा डेटा गॅप्सची शक्यता कमी होईल.

दूरगामी परिणाम

या धोरणाचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. सुधारित रस्त्यांमुळे शेतमालाची बाजारात पोहोच सुलभ होईल आणि शिक्षण, आरोग्य सेवांसारख्या अत्यावश्यक सेवांसाठी संपर्क वाढेल. ऑटोमेटेड देखभालीमुळे स्थानिक व्यवसाय आणि रोजगारात वाढ अपेक्षित आहे.