जून २०२६ मध्ये डोमेस्टिक एअरफेअरमध्ये (Domestic Airfares) तब्बल **20.5%** ची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएलच्या (ATF) वाढत्या किमती आणि डॉलरच्या तुलनेत रुपयातील घसरण हे यामागील प्रमुख कारण आहे. यामुळे एअरलाईन्सच्या ऑपरेटिंग मार्जिनवर (Operating Margins) मोठा दबाव येत आहे.
Detailed Coverage
भारतातील विमान प्रवास आता पूर्वीपेक्षा अधिक महाग झाला आहे. जून २०२६ मध्ये, मार्च २०२५ च्या तुलनेत ७२ डोमेस्टिक मार्गांवरील सरासरी विमान तिकिटांच्या दरात 20.5% ची वाढ झाली आहे. राज्यसभा (Rajya Sabha) येथे नागरिक उड्डयन मंत्रालयाने (Ministry of Civil Aviation) दिलेल्या माहितीनुसार, या वाढीमुळे एअरलाईन कंपन्यांवरील खर्चाचा बोजा स्पष्टपणे दिसून येतो.
इंधन आणि इतर खर्चाचा फटका
एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) हा एअरलाईन कंपन्यांसाठी सर्वात मोठा खर्च असतो. भारतीय एअरलाईन्सच्या एकूण ऑपरेटिंग खर्चापैकी 35% ते 40% वाटा इंधनाचा असतो. आंतरराष्ट्रीय बाजारात क्रूड ऑईलच्या किमतीत अस्थिरता किंवा डॉलरच्या तुलनेत रुपया कमकुवत झाल्यास, लीज रेंटल्स आणि मेंटेनन्स कॉस्ट (Maintenance Costs) यांसारखे खर्च वाढतात. अशा वेळी, एअरलाईन कंपन्या तिकिटांचे दर वाढवून हा भार ग्राहकांवर टाकतात.
इंधनाव्यतिरिक्त, एअरलाईन कंपन्यांना एक्साईज ड्युटी (Excise Duties), व्हॅट (VAT) आणि विमानांच्या लीज रेंटल्सचाही सामना करावा लागतो. यातील अनेक खर्च डॉलरमध्ये असल्याने, रुपया कमकुवत झाल्यास कंपन्यांचे मार्जिन कमी होते. त्यामुळे, तिकीट दरात वाढ करणे भाग पडते.
भाडे निश्चितीचे स्वातंत्र्य आणि नियम
सध्याच्या नियमांनुसार, भारतीय सरकार विमान तिकिटांचे दर निश्चित करत नाही. एअरलाईन्सना त्यांच्या गरजेनुसार आणि मागणीनुसार तिकीट दर ठरवण्याचे स्वातंत्र्य आहे. मात्र, त्यांना एअरक्राफ्ट रूल्स, १९३७ च्या रूल १३५ (Rule 135) चे पालन करावे लागते. या नियमानुसार, कंपन्यांनी वाजवी आणि पारदर्शक दरांची रचना ठेवली पाहिजे, जेणेकरून कोणीही जास्त किंवा कमी दराने प्रवास करू शकणार नाही आणि कंपन्यांना त्यांचे ऑपरेटिंग खर्च भागवता येतील.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
एव्हिएशन स्टॉक्समधील (Aviation Stocks) गुंतवणूकदारांसाठी, तिकीट दरातील ही वाढ कितपत टिकेल हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. जरी जास्त दरांमुळे कंपन्यांचा खर्च भागत असला, तरी जास्त दरांमुळे प्रवासी मागणी कमी होण्याचा धोका आहे. जर प्रवासी रेल्वेसारख्या स्वस्त पर्यायांकडे वळले, तर एअरलाईन्सच्या व्यवसायावर परिणाम होऊ शकतो. पुढील तिमाही निकालांमध्ये कंपन्या तिकीट दर वाढवून प्रवासी संख्या टिकवून ठेवण्यात यशस्वी होतात का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, व्यवस्थापन इंधन हेजिंग स्ट्रॅटेजी (Fuel Hedging Strategies) आणि खर्च नियंत्रणाबद्दल काय भाष्य करते, याकडे गुंतवणूकदारांनी लक्ष ठेवले पाहिजे.