Celsius: पहिल्या नफ्याच्या उंबरठ्यावर, पण 'हे' आहेत मोठे अडथळे!

नफ्याच्या दिशेने वाटचाल

कोल्ड चेन लॉजिस्टिक्स टेक्नॉलॉजी कंपनी Celsius आता एका मोठ्या टप्प्यावर येऊन ठेपली आहे - ती म्हणजे कंपनीची पहिली नफ्याची तिमाही. पुढच्या तिमाहीतच हे शक्य होईल, अशी अपेक्षा आहे. 'क्विक कॉमर्स', डेअरी आणि इतर नाशवंत वस्तूंच्या (perishables) वाढत्या मागणीमुळे हे यश मिळत आहे. कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, चालू आर्थिक वर्षात ₹400 कोटी असलेला महसूल पुढील आर्थिक वर्षात ₹550 ते ₹600 कोटींपर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे. सीईओ स्वारुप बोस यांनी सांगितले की, गेल्या पाच वर्षांपासून कंपनीचा महसूल दरवर्षी दुप्पट होत आहे. सध्या कंपनी 700 शहरांमध्ये कार्यरत असून, 150 हून अधिक वेअरहाउसिंग आणि वितरण केंद्रे आणि 4,000 हून अधिक वाहनांचा ताफा आहे. Celsius मोठे डेअरी कंपन्यांपासून ते क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्मपर्यंत विविध ग्राहकांना सेवा देते, ज्यात शेतापासून अंतिम वितरणापर्यंतची संपूर्ण कोल्ड सप्लाय चेन सांभाळली जाते.

भारतातील कोल्ड चेनची दुरवस्था

कंपनीची वाढ होत असली तरी, Celsius भारतात कोल्ड चेन इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या मोठ्या उणिवा असलेल्या क्षेत्रात काम करत आहे. स्वारुप बोस यांनी कोल्ड स्टोरेज, विशेष वाहने आणि वितरण केंद्रांची सततची कमतरता असल्याचे म्हटले आहे. देशातील कोल्ड इन्फ्रास्ट्रक्चर अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यात असून मागणीपेक्षा खूपच कमी आहे. विशेषतः शेती क्षेत्रात, जिथे कोल्ड स्टोरेजची गरज असलेल्या मोठ्या प्रमाणात उत्पादनांचे सुविधांच्या अभावी मोठे नुकसान होते, ज्यामुळे ग्राहकांच्या किमती वाढतात. भारतीय कोल्ड चेन मार्केट 2026 पर्यंत सुमारे $24.85 अब्ज आणि 2031 पर्यंत $33.12 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे (CAGR 5.91%). मात्र, या मूलभूत समस्यांमुळे वाढ खुंटत आहे. सध्याचे कोल्ड स्टोरेज क्षमता केंद्रित असून, बटाट्यांसारख्या एकाच वस्तूसाठी डिझाइन केलेले आहेत, तर विविध नाशवंत वस्तूंसाठी आवश्यक असलेल्या मल्टी-कमोडिटी स्टोरेजची मोठी तूट आहे. Celsius चा टेक्नॉलॉजी-केंद्रित, ॲसेट-लाइट दृष्टिकोन उपलब्ध संसाधने ऑप्टिमाइझ करण्याचा प्रयत्न करतो, परंतु कंपनी अजूनही क्षेत्राच्या एकूण क्षमता आणि विश्वासार्हतेवर अवलंबून आहे.

बाजारपेठेतील स्पर्धा आणि वाढ

भारतातील कोल्ड चेन लॉजिस्टिक्स मार्केटमध्ये चांगलीच स्पर्धा आहे, जिथे Snowman Logistics आणि ColdEX Logistics सारख्या कंपन्या मार्केट शेअरसाठी प्रयत्न करत आहेत. March 30, 2026 पर्यंत Snowman Logistics चे मार्केट व्हॅल्यू ₹513 कोटी होते, ज्याचा पी/ई रेशो सुमारे 309x आणि महसूल ₹599 कोटी च्या आसपास होता. March 31, 2024 रोजी ₹938 कोटी महसूल नोंदवणाऱ्या ColdEX Logistics ने देखील भरीव निधी उभारला आहे. Celsius ने आजपर्यंत सुमारे ₹390 कोटी उभारले आहेत, ज्यात May 2025 मध्ये Eurazeo आणि Omnivore च्या सह-नेतृत्वात झालेला ₹250 कोटींचा Series B राऊंड समाविष्ट आहे. कंपनी 1,000 हून अधिक शहरांमध्ये पोहोचण्याचे आणि आपले टेक्नॉलॉजी प्लॅटफॉर्म सुधारण्याचे उद्दिष्ट ठेवत आहे. फार्मास्युटिकल्स आणि बायोलॉजिक्सची मागणी देखील या क्षेत्राला चालना देत आहे, ज्यात उच्च वाढीचा दर दिसून येतो, त्याचबरोबर अन्न आणि पेय उद्योगही यात समाविष्ट आहे. एकूणच, अंदाजानुसार या मार्केटमध्ये दरवर्षी 5.53% ते 8.62% दराने वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. Celsius आपल्या लास्ट-माइल फ्लीटच्या विद्युतीकरणावरही लक्षणीय गुंतवणूक करत आहे; कंपनी सध्या 200 हून अधिक इलेक्ट्रिक रेफ्रिजरेटेड वाहने चालवत असून, ही संख्या 500 हून अधिक करण्याचा मानस आहे, ज्यामुळे ती सस्टेनेबल लॉजिस्टिक्समध्ये आघाडीवर आहे.

हवामान आणि भू-राजकीय धोके

बाह्य घटक लॉजिस्टिक्स क्षेत्रासाठी वाढत चाललेली आव्हाने निर्माण करत आहेत. गेल्या वर्षीच्या मुसळधार पावसासारख्या अत्यंत हवामान घटनांमुळे पुरवठा साखळी आणि उत्पादन योजना विस्कळीत झाल्या आहेत. या धोक्यांसाठी कंपन्या आता नियोजन करत आहेत. भारत अत्यंत हवामानामुळे सर्वाधिक प्रभावित झालेल्या 10 देशांपैकी एक आहे, ज्यामुळे मोठे आर्थिक नुकसान आणि पायाभूत सुविधांचे नुकसान होऊ शकते. याव्यतिरिक्त, पश्चिम आशियातील सध्याच्या संघर्षामुळे इंधनाच्या किमती वाढल्या आहेत, कच्च्या तेलाच्या किमती $115 प्रति बॅरल पर्यंत पोहोचल्या आहेत आणि डिझेलच्या किमतीत ₹3 प्रति लिटर वाढ झाली आहे. यामुळे फ्लीट ऑपरेटर्सच्या कामकाजाच्या खर्चावर परिणाम होतो, ज्यामुळे लॉजिस्टिक्सच्या किमती वाढू शकतात. स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ सारख्या प्रमुख शिपिंग मार्गांवरील व्यत्ययांमुळे पुरवठा साखळीवर आणखी ताण येऊ शकतो, शिपमेंटला विलंब होऊ शकतो आणि फ्रेट खर्च वाढू शकतो, विशेषतः नाशवंत आणि फार्मास्युटिकल्ससाठी ज्यांना अचूक तापमान नियंत्रणाची आवश्यकता असते.

भविष्यातील योजना आणि दृष्टिकोन

पुढील तीन ते चार वर्षांत IPO (Initial Public Offering) आणण्याची Celsius ची योजना आहे. कंपनी टियर-2 आणि टियर-3 मार्केटमध्ये आपला विस्तार करत आहे आणि या भागांमध्ये ग्राहकांकडून चांगला प्रतिसाद मिळण्याची अपेक्षा आहे. प्रमुख गुंतवणूक टेक्नॉलॉजीमध्ये केली जात आहे, ज्यात इन्व्हेंटरी आणि ड्रायव्हर्स व्यवस्थापित करण्यासाठी प्रगत प्रणालींचा समावेश आहे. तसेच, लास्ट-माइल ऑपरेशन्सच्या विद्युतीकरणासाठी मोठी वचनबद्धता आहे, ज्याचे उद्दिष्ट 2030 पर्यंत पूर्ण विद्युतीकरण करणे आहे. Celsius फार्मास्युटिकल लॉजिस्टिक्सच्या फायदेशीर क्षेत्रातही आपला ठसा उमटवण्याची योजना आखत आहे. मोठ्या पायाभूत सुविधांच्या आव्हानांना आणि वाढत्या बाह्य धोक्यांना तोंड देत असतानाही, टेक्नॉलॉजी, सस्टेनेबिलिटी आणि धोरणात्मक विस्तारावर Celsius चे लक्ष, भारतातील कोल्ड चेन सोल्यूशन्सच्या वाढत्या मागणीचा फायदा घेण्यासाठी त्याला योग्य स्थितीत ठेवते, अर्थात हे त्याच्या क्लिष्ट कार्यान्वयन आणि भू-राजकीय वातावरणाचे व्यवस्थापन करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल.