भू-राजकीय तणाव आणि तेलाच्या किमतींचा हवाई कंपन्यांवर परिणाम
आज जागतिक बाजारात भू-राजकीय तणाव वाढल्याने शेअर बाजारात मोठी घसरण झाली. इराणमध्ये लष्करी कारवाई वाढण्याच्या शक्यतेमुळे बाजारात भीतीचे वातावरण पसरले, ज्यामुळे प्रमुख निर्देशांक 2% पेक्षा जास्त कोसळले. याच पार्श्वभूमीवर IndiGo ची मूळ कंपनी InterGlobe Aviation चे शेअर्स 5% घसरून ₹3,970.05 वर पोहोचले, तर SpiceJet चे शेअर्स 4% कोसळून ₹9.53 वर आले.
या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत झालेली प्रचंड वाढ. ब्रेंट क्रूड $107 प्रति बॅरलच्या पुढे गेले आहे. वाढत्या किमतीमुळे एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) च्या खर्चात मोठी वाढ झाली आहे, जे भारतीय एअरलाइन्सच्या एकूण खर्चाच्या 30-40% इतके असते. माहितीनुसार, देशांतर्गत ATF च्या किमती महिन्याभरात 130% पेक्षा जास्त वाढल्या आहेत, काही ठिकाणी जेट फ्युएलची किंमत ₹2 लाख प्रति किलोलिटरच्या पुढे गेली आहे. हा खर्च भागवण्यासाठी IndiGo ने 2 एप्रिल पासून नवीन इंधन अधिभार (Fuel Surcharge) लागू केला आहे. हा अधिभार देशांतर्गत ₹275 पासून ₹950 पर्यंत (2,000 किमी पेक्षा जास्त अंतरासाठी) असेल. आंतरराष्ट्रीय मार्गांवर युरोपसाठी हा अधिभार ₹10,000 पर्यंत वाढवण्यात आला आहे. सरकारी परवानगीनुसार, ATF वाढीचा केवळ 25% भाग टप्प्याटप्प्याने प्रवाशांवर टाकला जाऊ शकतो.
नेतृत्वात बदल: विल विल वॉल्श IndiGo चे नवीन CEO
या कठीण परिस्थितीत, IndiGo साठी एक दिलासादायक बातमी म्हणजे विमान वाहतूक क्षेत्रातील अनुभवी विल विल वॉल्श (Willie Walsh) यांची CEO म्हणून नियुक्ती. ते ऑगस्ट 2026 पासून पदभार स्वीकारतील. IATA चे महासंचालक आणि ब्रिटिश एअरवेज व इंटरनॅशनल एअरलाइन्स ग्रुप (IAG) चे माजी CEO राहिलेल्या वॉल्श यांनी यापूर्वी अनेक आर्थिक संकटांमध्ये कंपन्यांना यशस्वीपणे बाहेर काढले आहे.
उद्योगासमोरील आव्हाने आणि व्हॅल्युएशन
एकूणच, भारतीय विमान वाहतूक उद्योग एका कठीण काळातून जात आहे. रेटिंग एजन्सी ICRA ने या क्षेत्रासाठी आपला दृष्टिकोन (Outlook) 'स्थिर' वरून 'नकारात्मक' केला आहे. FY2026 साठी उद्योगाला ₹17,000-18,000 कोटी तोटा होण्याची शक्यता आहे, तर FY2027 मध्येच थोडी सुधारणा अपेक्षित आहे. FY2026 मध्ये देशांतर्गत प्रवासी वाहतूक वाढ 0-3% राहण्याची शक्यता आहे. पुरवठा साखळीतील समस्यांमुळे सुमारे 13-15% विमानांचे बेडे (Fleets) जमिनीवर आहेत, ज्यामुळे कार्यक्षमतेवरही परिणाम होत आहे. IndiGo ची देशांतर्गत बाजारात 50% हिस्सेदारी आहे. IndiGo चा P/E रेशो 47.55 आहे, जो त्याच्या १० वर्षांच्या सरासरी 24.91 पेक्षा खूप जास्त आहे. याउलट, SpiceJet चा P/E रेशो नकारात्मक आहे, जो कंपनीच्या तोट्यात असल्याचे दर्शवतो.
विश्लेषकांची मते
विश्लेषकांची मते विभागलेली आहेत. Emkay Global Financial Services ने 'Buy' रेटिंग कायम ठेवली असली तरी, FY26/27/28 साठी आपले कमाईचे अंदाज 13%, 28% आणि 7% ने कमी केले आहेत. त्यांनी IndiGo ची टार्गेट प्राईस ₹6,300 वरून ₹5,500 केली आहे. Emkay च्या अंदाजानुसार, IndiGo च्या बेस फेअरमध्ये (RASK) 20% वाढ होईल, तर इंधन खर्चात 50% वाढ अपेक्षित आहे. Morgan Stanley कडे 'Overweight' रेटिंग असून त्यांची टार्गेट प्राईस ₹6,498 आहे. त्यांच्या मते, देशांतर्गत ATF वाढीवरील मर्यादा काही प्रमाणात दिलासा देईल, मात्र आंतरराष्ट्रीय किमती वाढल्या आहेत.
नजीकचे भविष्य आणि दीर्घकालीन अपेक्षा
एकूणच, भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रासमोर सध्या मोठे आव्हान आहे. दीर्घकालीन अंदाजानुसार भारत जगात तिसरी सर्वात मोठी विमान वाहतूक बाजारपेठ बनेल असा अंदाज असला तरी, सध्या भू-राजकीय तणाव, इंधनाच्या अस्थिर किमती आणि चलनाचे अवमूल्यन यांसारख्या समस्यांमुळे नजीकचे भविष्य अनिश्चित दिसत आहे. विल विल वॉल्श यांच्या अनुभवामुळे IndiGo या कठीण परिस्थितीतून मार्ग काढेल अशी अपेक्षा आहे.