जेट फ्युएल दरातील स्पष्टतेमुळे दिलासा
एव्हिएशन स्टॉक्समध्ये दिसलेली ही मोठी तेजी हे जेट फ्युएलच्या (ATF) दरांबद्दल आलेल्या स्पष्टीकरणामुळे आली आहे. दिल्लीत ATF चा दर ₹2 लाख किलोलीटर ओलांडल्याच्या सुरुवातीच्या बातम्यांनी गुंतवणूकदारांची चिंता वाढवली होती. मात्र, प्रमुख तेल कंपन्यांनी स्पष्ट केले की हा विक्रमी दर वाढीचा फटका प्रामुख्याने चार्टर्ड फ्लाईट्सला बसणार आहे. व्यावसायिक एअरलाईन्ससाठी, ही दरवाढ सुमारे 8.5% पर्यंत मर्यादित राहिली, ज्यामुळे दर अंदाजे ₹1.04 लाख किलोलीटर झाला. इंधन हा एअरलाईनच्या एकूण खर्चाचा 30-40% भाग असल्याने, या स्पष्टीकरणामुळे खर्चातील अनपेक्षित वाढीची भीती टळली. यामुळे इंटरग्लोब एव्हिएशन (IndiGo) चे शेअर्स 8.96%, स्पाइसजेट 4.31%, जीएमआर एअरपोर्ट्स 4.99%, ग्लोबल व्हेक्ट्रा हेलिकॉर्प 11.16% आणि ड्रीमफोल्क्स सर्व्हिसेस 13.39% ने वाढले. जीएमआर एअरपोर्ट्सचा शेअर ₹84.75 वर बंद झाला, तर ग्लोबल व्हेक्ट्रा हेलिकॉर्पचा शेअर ₹134.02 वर व्यवहार करत होता.
एअरलाईन्स कंपन्यांच्या आर्थिक आरोग्यात मोठी तफावत
या तेजीच्या पार्श्वभूमीवर, एअरलाईन्स कंपन्यांच्या आर्थिक आरोग्यात मोठी तफावत दिसून येते. इंटरग्लोब एव्हिएशन (IndiGo) चा P/E रेशो मार्च २०२६ पर्यंत 34.6 ते 52.96 च्या दरम्यान आहे, तर तिचे मार्केट कॅप अंदाजे ₹1,52,465.4 कोटी आहे. याउलट, स्पाइसजेटचा P/E रेशो नकारात्मक आहे, जो तोटा दर्शवतो, आणि तिचे मार्केट कॅप सुमारे ₹1,248.36 कोटी आहे. जीएमआर एअरपोर्ट्सचा P/E देखील नकारात्मक आहे, ज्याचे मार्केट कॅप सुमारे ₹94,069.92 कोटी आहे. ग्लोबल व्हेक्ट्रा हेलिकॉर्पचे मार्केट कॅप सुमारे ₹185 कोटी आणि P/E नकारात्मक आहे. ड्रीमफोल्क्स सर्व्हिसेस, जी विमानतळ सेवा पुरवते, तिचा P/E 7.71 आणि मार्केट कॅप सुमारे ₹305.0 कोटी आहे. ATF च्या किमतीत झालेली ऐतिहासिक वाढ, जी वेस्ट एशियातील संघर्षामुळे झाली आहे, यामुळे आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कंपन्यांवर दबाव वाढला आहे. रेटिंग एजन्सी ICRA ने याच कारणांमुळे भारतीय एव्हिएशन इंडस्ट्रीचे आउटलूक (Outlook) 'स्टेबल' वरून 'निगेटिव्ह' केले आहे, आणि FY26 मध्ये उद्योगात ₹17,000-18,000 कोटी निव्वळ तोटा होण्याची शक्यता वर्तवली आहे.
उद्योगासमोरील धोके कायम
ATF दरातील स्पष्टतेमुळे तात्काळ दिलासा मिळाला असला तरी, अनेक धोके कायम आहेत. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या दरात अस्थिरता (volatility) टिकून आहे, ब्रेंट क्रूड मार्चच्या अखेरीस $105 प्रति बॅरल पर्यंत पोहोचले होते. यामुळे उड्डाण मार्गांमध्ये बदल, वाढलेला इंधन वापर आणि ऑपरेशनल खर्च यामुळे एअरलाईन्सवर दबाव येत आहे. रुपयाचे डॉलरच्या तुलनेत होणारे अवमूल्यन (depreciation) देखील खर्च वाढवत आहे, कारण विमानाच्या लीज (lease) आणि देखभालीसारखे अनेक खर्च डॉलरमध्ये करावे लागतात. यावर उपाय म्हणून, सरकार ATF वरील व्हॅट (VAT) कमी करण्यासाठी राज्यांना विनंती करण्याचा विचार करत आहे, जो सध्या 1% ते 25% पर्यंत बदलतो. तसेच, पुरवठा साखळी आणि इंजिनच्या समस्यांमुळे विमानांचा ताफा (fleet) थांबलेला असल्याने क्षमता मर्यादा (capacity constraints) ही एक चिंता आहे.
नेतृत्व बदल आणि पुढील आव्हान
या व्यतिरिक्त, इंटरग्लोब एव्हिएशन (IndiGo) चे नवीन मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) म्हणून विली वॉल्श (Willie Walsh) यांची नियुक्ती देखील सकारात्मक ठरली. उद्योगातील एक अनुभवी व्यक्तिमत्व म्हणून, वॉल्श इंडिगोला पुढील वाढीच्या टप्प्यात घेऊन जातील अशी अपेक्षा आहे. मात्र, ही नेतृत्व बदल केवळ एका कंपनीला दिलासा देईल, संपूर्ण क्षेत्राला नाही. एव्हिएशन क्षेत्राचा एकूण दृष्टिकोन (outlook) इंधन दरातील अस्थिरता, चलनवाढ आणि ऑपरेशनल अडचणींमुळे अजूनही आव्हानात्मक आहे. ICRA च्या नकारात्मक अंदाजानुसार, नजीकच्या भविष्यात कंपन्यांच्या नफ्यावर दबाव कायम राहील.