ICRA रेटिंग एजन्सीच्या अंदाजानुसार, FY30 पर्यंत भारतातील व्यावसायिक वाहनांमध्ये (Commercial Vehicles) CNG, LNG आणि इलेक्ट्रिक वाहनांचा वाटा **45%** पर्यंत पोहोचेल, जो FY26 मध्ये **27%** होता. उत्सर्जन नियमांमुळे (Emission Norms) आणि स्वच्छ वाहनांच्या वाढत्या स्पर्धेमुळे डिझेलचा वापर कमी होणार आहे.
Detailed Coverage
डिझेलऐवजी CNG, LNG आणि इलेक्ट्रिक वाहनांकडे वाटचाल
भारतातील व्यावसायिक वाहन उद्योगात (Commercial Vehicle Industry) मोठे बदल घडत आहेत. पारंपरिक डिझेल इंजिनऐवजी आता पर्यायी इंधनावर चालणारी वाहने अधिक लोकप्रिय होत आहेत. ICRA च्या अहवालानुसार, 2030 पर्यंत एकूण व्यावसायिक वाहन बाजारात CNG, LNG आणि इलेक्ट्रिक वाहनांचा वाटा 40% ते 45% पर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे. हा आकडा FY26 मधील 27% च्या तुलनेत लक्षणीय वाढ दर्शवतो.
डिझेलचा वापर कमी होणार, पर्यायी इंधनाचा उदय
आकडेवारीनुसार, डिझेल वाहनांचे वर्चस्व कमी होत आहे. FY2021 मध्ये डिझेल वाहनांचा मार्केट शेअर 86% होता, जो FY26 पर्यंत घसरून 67% पर्यंत येण्याची अपेक्षा आहे. या काळात, CNG आणि LNG चा वापर 7% वरून 25% पर्यंत वाढला आहे. पुढील काळातही ही वाढ कायम राहून FY30 पर्यंत CNG आणि LNG चा मार्केटमध्ये 30% ते 35% वाटा असू शकतो.
इलेक्ट्रिक वाहनांची (EVs) वाढती मागणी
सध्या इलेक्ट्रिक वाहनांचा (EVs) मार्केटमधील हिस्सा कमी असला तरी, त्यांची वाढ झपाट्याने होण्याची शक्यता आहे. ICRA च्या अंदाजानुसार, FY30 पर्यंत व्यावसायिक वाहनांमध्ये EVs चा वाटा 10% ते 15% पर्यंत पोहोचू शकतो. यामध्ये विशेषतः बस सेगमेंटमध्ये इलेक्ट्रिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब वेगाने होईल. इलेक्ट्रिक ट्रक आणि बसची जास्त सुरुवातीची किंमत कमी करण्यासाठी 'PM E-Drive Scheme' सारख्या सरकारी योजना मदत करत आहेत.
उत्पादक आणि चालकांसाठी आव्हाने
पर्यायी इंधनाकडे वळण्याचे फायदे असले तरी, या बदलामध्ये काही आव्हाने आहेत. वाहनांच्या वाढलेल्या किमती आणि चार्जिंग/रिफ्यूलिंग पायाभूत सुविधांची (Infrastructure) कमतरता ही मुख्य चिंतेची बाब आहे. व्यावसायिक वाहन चालक वाहनाच्या एकूण मालकी खर्चावर (Total Cost of Ownership) लक्ष देतात, त्यामुळे त्यांना नवीन, पर्यावरणपूरक वाहनांमधील जास्त सुरुवातीची गुंतवणूक आणि रेंजची चिंता (Range Anxiety) यांचा ताळमेळ साधावा लागेल.
गुंतवणूकदारांसाठी संधी आणि धोके
गुंतवणूकदारांसाठी, हा बदल मूळ उपकरण उत्पादकांसाठी (OEMs) एक गुंतागुंतीची परिस्थिती निर्माण करतो. उद्योगात एकूण व्हॉल्यूम वाढ कायम राहण्याची अपेक्षा असली तरी, उत्पादकांना नवीन तंत्रज्ञानामध्ये मोठी गुंतवणूक करावी लागेल. या कंपन्यांची दीर्घकालीन नफाक्षमता (Profitability) आणि क्रेडिट गुणवत्ता (Credit Quality) त्यांच्या भांडवली खर्चाचे व्यवस्थापन (Capital Spending) करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. गुंतवणूकदारांनी या कंपन्या सध्याच्या डिझेल व्यवसायातून नवीन तंत्रज्ञानामध्ये कशाप्रकारे गुंतवणूक करतात, याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.