Whalesbook
एअर इंडियाची उड्डाणे रद्द
एअर इंडिया (Air India) उन्हाळी 2026 हंगामासाठी आपल्या आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांचे वेळापत्रक मोठ्या प्रमाणात घटवत आहे. ऑगस्टपर्यंत उत्तर अमेरिका, युरोप, आग्नेय आशिया आणि ऑस्ट्रेलियामधील अनेक मार्गांवर सेवा निलंबित (suspend) केल्या जात आहेत किंवा उड्डाणांची वारंवारता (frequency) कमी केली जात आहे. कंपनीच्या सर्वाधिक कमाईच्या काळात हे निर्णय घेतले जात आहेत. विशेष म्हणजे, एप्रिल 2026 मध्येच आंतरराष्ट्रीय क्षमता 22% नी घटली होती. दिल्ली-शिकागो आणि दिल्ली-नेवार्क सारखे मार्ग पूर्णपणे थांबवले जात आहेत, तर मुंबई-न्यूयॉर्क जेएफके (JFK), दिल्ली-शांघाय पुडोंग आणि सिंगापूर व आग्नेय आशियातील अनेक उड्डाणे कमी केली जात आहेत किंवा थांबवली जात आहेत.
इंधन दरवाढ आणि भू-राजकीय तणाव कारणीभूत
या सर्वामागे मुख्य कारण म्हणजे जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ आणि एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) चे वाढलेले दर. आता ATF कंपनीच्या एकूण ऑपरेटिंग खर्चाच्या (Operating Expenses) सुमारे 60% झाला आहे, जो पूर्वी साधारणपणे 40% असायचा. याव्यतिरिक्त, पाकिस्तानच्या हवाई हद्दीवरील (airspace) बंदीमुळे विमानांना जास्त वेळ प्रवास करावा लागत आहे, ज्यामुळे इंधनाचा वापरही वाढत आहे. पश्चिम आशियातील तणाव आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळील (Strait of Hormuz) घडामोडींमुळे बाजारात अस्थिरता आहे. 13 मे 2026 पर्यंत ब्रेंट क्रूड (Brent crude) सुमारे $106.95 प्रति बॅरल आणि डब्ल्यूटीआय (WTI) सुमारे $101.52 प्रति बॅरलवर व्यवहार करत आहे.
मोठे नुकसान आणि आर्थिक ताण
कंपनीची ही कामगिरी अशा वेळी येत आहे जेव्हा एअर इंडिया ग्रुप (Air India Group) मोठ्या आर्थिक दबावाखाली आहे. मागील आर्थिक वर्षात, म्हणजेच 31 मार्च 2026 रोजी संपलेल्या वर्षासाठी, कंपनीचे नुकसान ₹22,000 कोटी पेक्षा जास्त होते. काही रिपोर्ट्सनुसार, हे नुकसान ₹220 अब्ज ($2.3 अब्ज) पर्यंत पोहोचले आहे. विमानतळांवर (Airport) गुंतवणूक करत असतानाही ही आर्थिक स्थिती आहे. केवळ एअर इंडियाच नाही, तर संपूर्ण भारतीय एव्हिएशन (Aviation) क्षेत्रही या संकटातून जात आहे. आयसीआरए (ICRA) ने 2026 या आर्थिक वर्षासाठी उद्योग-व्यापी निव्वळ तोटा ₹17,000-₹18,000 कोटी राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे आणि भविष्यातील दृष्टिकोन (outlook) नकारात्मक केला आहे. देशांतर्गत उड्डाणे (domestic flights) माफक दराने वाढत असली तरी, आंतरराष्ट्रीय क्षमता मे 2026 मध्ये 10.5% नी कमी झाली आहे.
पुनरुज्जीवन धोरणावर प्रश्नचिन्ह
एअर इंडियाच्या (Air India) लांब पल्ल्याच्या मार्गांवरील (long-haul routes) या मोठ्या कपातीमुळे टाटा ग्रुपच्या (Tata Group) नेतृत्वाखालील कंपनीच्या पुनरुज्जीवन (turnaround) धोरणावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. हे प्रतिस्पर्धी एअरलाइन्स, जसे की इंडिगो (IndiGo), जे आपले फ्लीट (fleet) ऑप्टिमाइझ करत आहेत आणि देशांतर्गत नेटवर्क (domestic network) वाढवत आहेत, यांच्या अगदी उलट आहे. एअर इंडियाचा लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर लक्ष केंद्रित करण्याचा दृष्टिकोन, वाढत्या इंधन खर्चामुळे आणि भू-राजकीय अडथळ्यांमुळे (geopolitical blockades) होणाऱ्या लांबच्या प्रवासांमुळे, आता तोट्याचा ठरत आहे. कंपनीत संरचनात्मक समस्या (structural issues) असल्याचे दिसून येते. 2023 पासून 1,000 हून अधिक कर्मचाऱ्यांना अनैतिक कृत्यांमुळे (ethical breaches) कामावरून कमी करण्यात आले आहे. याउलट, इंडिगोचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (market capitalization) सुमारे ₹1.81 ट्रिलियन आहे, तर स्पाइसजेटला (SpiceJet) 'सेल' (Sell) रेटिंग मिळाली आहे. पाकिस्तानचे हवाई क्षेत्र बंद असल्याने भारतीय एअरलाइन्सना दरमहा शेकडो कोटींचा अतिरिक्त खर्च सहन करावा लागत आहे.
पुढील वाटचाल आव्हानात्मक
जागतिक तेल किमतींमधील अस्थिरता आणि सततचे भू-राजकीय धोके (geopolitical risks) पाहता, एअर इंडियाच्या (Air India) आंतरराष्ट्रीय ऑपरेशन्ससाठी (international operations) पुढील काळ आव्हानात्मक असणार आहे. कंपनीला उच्च परिचालन खर्च (high operational costs) आणि कर्जाचा (debt) मोठा बोजा सांभाळावा लागेल. भारतीय एव्हिएशन मार्केटमध्ये वाढ अपेक्षित असली तरी, एअर इंडियाचा पुढील मार्ग त्याच्या आंतरराष्ट्रीय नेटवर्कला (international network) सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीशी जुळवून घेण्यावर अवलंबून असेल. त्यांच्याकडे असलेले मोठे वाइडबॉडी विमानांचे (widebody aircraft) फ्लीट आणि गुंतागुंतीची भू-राजकीय परिस्थिती यामुळे हे काम अधिक कठीण झाले आहे.