एअर इंडिया एक्सप्रेस नफ्याच्या उंबरठ्यावर, पण ग्रुपसाठी तोटा कायम!

एअर इंडिया एक्सप्रेसचा नफेकडे प्रवास

एअर इंडिया एक्सप्रेसने (Air India Express) आर्थिक वर्ष २०२७ च्या उत्तरार्धात (H2 FY27) पहिल्यांदा ऑपरेटिंग प्रॉफिट (Operating Profit) कमावण्याचे संकेत दिले आहेत. कंपनी व्यवस्थापनाने युनिट इकोनॉमिक्स (Unit Economics) सुधारण्यावर आणि खर्चावर नियंत्रण ठेवण्यावर (Cost Control) भर दिला आहे. कंपनीचा उद्देश FY31 पर्यंत आपला आकार तिप्पट करणे आणि मार्केट शेअर (Market Share) 25% पर्यंत वाढवणे आहे. असे असले तरी, कंपनी FY27 या संपूर्ण आर्थिक वर्षासाठी निव्वळ तोटा (Net Loss) नोंदवण्याची शक्यता आहे.

ग्रुपच्या तोट्याचा डोंगर कायम

एअर इंडिया एक्सप्रेसमधील ही सकारात्मक वाटचाल टाटा एव्हिएशन ग्रुपसाठी (Tata Aviation Group) एक दिलासादायक बाब असली तरी, ग्रुप स्तरावर मोठा तोटा कायम आहे. टाटा ग्रुपची प्रमुख कंपनी एअर इंडियाने (Air India) FY25 मध्ये ₹10,859 कोटींचा मोठा निव्वळ तोटा नोंदवला. तसेच, एअर इंडिया ग्रुपने (Air India Group), ज्यामध्ये एअर इंडिया एक्सप्रेस आणि वि<bos>ारा (Vistara) यांचा समावेश आहे, FY25 मध्ये करपूर्व (Before Tax) ₹9,568.4 कोटींचा निव्वळ तोटा नोंदवला, जो मागील वर्षापेक्षा जास्त आहे. पाकिस्तानचे हवाई क्षेत्र बंद असल्याने विमानांना लांबचा मार्ग घ्यावा लागत आहे, ज्यामुळे ऑपरेशन्सचा खर्च वाढत आहे. ग्रुपची 'Vihaan.AI' नावाची पाच वर्षांची ट्रान्सफॉर्मेशन योजना २०२७ पर्यंत आत्मनिर्भरतेचे लक्ष्य ठेवत होती, परंतु ती आता तीन ते चार वर्षांनी पुढे ढकलली गेली आहे.

स्पर्धा आणि भविष्यातील अंदाज

भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रात तीव्र स्पर्धा आहे, जिथे कमी किमतीच्या एअरलाईन्सचा (Low-Cost Carriers) मार्केट शेअर सुमारे 69% आहे. इंडिगो (IndiGo) ही मार्केट लीडर असून, २०२५ मध्ये तिचा मार्केट शेअर सुमारे 64% होता. एअर इंडिया ग्रुपने २०२५ मध्ये देशांतर्गत बाजारात 27% मार्केट शेअर मिळवला, तर अकासा एअर (Akasa Air) सारख्या नवीन एअरलाईनने सुमारे 5.2% मार्केट शेअर काबीज केला आहे. या आव्हानांमध्येही, भारतीय विमान वाहतूक उद्योगात चांगली वाढ अपेक्षित आहे. २०२३ ते २०२३३ दरम्यान 12.21% सीएजीआर (CAGR) दराने वाढ होण्याची शक्यता आहे आणि २०३४ पर्यंत विमानांचा ताफा (Fleet) सुमारे 2,250 विमानांपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे. इंधन-कार्यक्षम (Fuel-Efficient) बोईंग 737 मॅक्स (Boeing 737 Max) विमानांचा वापर खर्च कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणावर होणारा परिणाम नियंत्रित करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरेल.