'व्हॅल्यू कॅरियर' बनण्याची रणनीती
एअर इंडिया एक्सप्रेस आता स्वतःला एक वेगळ्या 'व्हॅल्यू कॅरियर' (Value Carrier) म्हणून स्थापित करण्याच्या तयारीत आहे. याचा अर्थ, पारंपरिक लो-कॉस्ट (Low-Cost) आणि फुल-सर्व्हिस (Full-Service) एअरलाइन्सच्या मधली जागा कंपनी घेईल, जिथे प्रवाशांना चांगला अनुभव मिळेल. या महत्त्वाकांक्षी ध्येयासाठी, कंपनी आपल्या संपूर्ण फ्लीटमधील (Fleet) केबिन सुधारण्यासाठी 70 मिलियन डॉलर (सुमारे ₹580 कोटी) ची मोठी गुंतवणूक करत आहे. या अंतर्गत, 26 बोईंग 737 एनजी (Boeing 737 NG) विमानांचे नूतनीकरण केले जाईल. तसेच, 50 बोईंग 737 मॅक्स (Boeing 737 MAX) विमानांचे इंटेरियर (Interior) देखील अपग्रेड केले जाईल. विशेष म्हणजे, 40 हून अधिक मॅक्स विमानांमधील बिझनेस क्लास (Business Class) सीट्स ऑल-इकोनॉमी (All-Economy) कॉन्फिगरेशनमध्ये बदलल्या जातील, जेणेकरून अधिक प्रवासी बसू शकतील.
मार्केट शेअर वाढवण्याचे मोठे लक्ष्य
कंपनी केवळ केबिन अपग्रेडवरच थांबणार नाही, तर आपल्या फ्लीटचा विस्तार करून मार्केट शेअर (Market Share) वाढवण्याचेही ध्येय ठेवत आहे. सध्या 100 पेक्षा जास्त विमानांचा ताफा असलेल्या एअर इंडिया एक्सप्रेसला FY2031 पर्यंत 300 विमानांपर्यंत न्यायचे आहे. यासाठी, 30 अतिरिक्त बोईंग 737 मॅक्स 8 विमानांची ऑर्डर दिली गेली असून, ती 2026 च्या अखेरीस अपेक्षित आहेत. संपूर्ण एअर इंडिया ग्रुपकडे आता 300 पेक्षा जास्त विमाने आहेत. कंपनीचे लक्ष्य आहे की FY2031 पर्यंत भारतीय एव्हिएशन मार्केटमध्ये 25% मार्केट शेअर मिळवावा. सध्या कंपनी देशांतर्गत मार्गांच्या संख्येनुसार दुसरी सर्वात मोठी एअरलाइन बनली आहे. तसेच, आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत मार्गांचे विभाजन 60:40 वरून 50:50 पर्यंत आणले जात आहे. 'डेप्थ ओव्हर ब्रेथ' (Depth over Breadth) या धोरणाखाली, मेट्रो शहरांमधून टियर 2 आणि टियर 3 शहरांपर्यंत अधिक कनेक्टिव्हिटी (Connectivity) वाढवण्यावर भर दिला जाईल.
आर्थिक वास्तव आणि विलीनीकरणाचा प्रभाव
एअर इंडिया एक्सप्रेस FY2026 च्या उत्तरार्धात ऑपरेटिंग प्रॉफिट मिळवण्याची अपेक्षा करत असली, तरी कंपनीच्या मागील आर्थिक वर्षाची (FY25) स्थिती आव्हानात्मक होती. FY25 मध्ये कंपनीला ₹5,678.2 कोटींचा मोठा तोटा झाला. याचा परिणाम म्हणून, टाटा ग्रुपच्या मालकीच्या संपूर्ण एअर इंडिया ग्रुपला एकत्रितपणे ₹9,568.4 कोटींचा तोटा सहन करावा लागला. हे आकडे जानेवारी 2022 मध्ये टाटा ग्रुपने कंपन्या ताब्यात घेतल्यापासून सुरू असलेल्या मोठ्या पुनर्रचनेचे चित्र दर्शवतात. ऑक्टोबर 2023 मध्ये AIX Connect (पूर्वीची AirAsia India) सोबत झालेल्या विलीनीकरणाचे खर्च आणि नेटवर्क पुनर्रचनेचे खर्चही यात समाविष्ट आहेत. या वाढीच्या योजनांना पाठिंबा देण्यासाठी, टाटा सन्स (Tata Sons) आणि सिंगापूर एअरलाइन्स (Singapore Airlines) यांनी FY25 मध्ये एअर इंडियामध्ये ₹9,500 कोटींपेक्षा अधिक गुंतवणूक केली आहे.
इंडस्ट्रीमधील संधी आणि आव्हाने
भारतीय एव्हिएशन मार्केट (Indian Aviation Market) सध्या वेगाने वाढत आहे. एअरबसच्या (Airbus) अंदाजानुसार, पुढील दशकात भारताचा व्यावसायिक विमानांचा ताफा जवळपास तिप्पट होऊन 2,200 विमानांपर्यंत पोहोचू शकतो. वाढती प्रवासी संख्या आणि पायाभूत सुविधांमुळे हे शक्य होईल. भारत आधीच जगातील तिसरी सर्वात मोठी देशांतर्गत एव्हिएशन मार्केट आहे आणि FY31 पर्यंत प्रवासी वाहतूक 665 मिलियन पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. मात्र, इंधनाच्या किमतींमधील अस्थिरता, लहान विमानतळांवरील पायाभूत सुविधांची कमतरता आणि क्षमतेत सतत वाढ करण्याची गरज यांसारखी आव्हानेही आहेत. प्रतिस्पर्धी इंडिगो (IndiGo) आपल्या कार्यक्षमतेमुळे आणि स्वस्त दरांमुळे मार्केटवर वर्चस्व राखत आहे. अशा परिस्थितीत, एअर इंडिया एक्सप्रेसची केबिन आधुनिक बनवण्याची आणि 'व्हॅल्यू कॅरियर' मॉडेल स्वीकारण्याची रणनीती या स्पर्धात्मक वातावरणात टिकून राहण्यासाठी महत्त्वाची ठरेल.