Zostel च्या अहवालानुसार, आजची पिढी (Gen Z) आता पारंपरिक सुट्ट्यांपेक्षा म्युझिक फेस्टिव्हल्सना जास्त पसंती देत आहे. यामुळे संगीत महोत्सवांवर आधारित बुकिंगमध्ये ४ ते ५ पटीने वाढ झाली आहे.
तरुणाईची नवी प्रवासाची आवड
भारतातील तरुण प्रवाशांच्या सवयींमध्ये मोठा बदल दिसून येत आहे. आता अनेक तरुण सुट्ट्या प्लॅन करण्यासाठी संगीत महोत्सव (Music Festivals) हे मुख्य कारण मानत आहेत. बॅकपॅकर हॉस्टेल चेन Zostel ने प्रसिद्ध केलेल्या "The Sound of the Route" या अभ्यासात असं समोर आलं आहे की, जवळपास 33% Gen Z प्रवासी आता पारंपरिक सुट्ट्यांपेक्षा म्युझिक फेस्टिव्हल्सना प्राधान्य देत आहेत. या आवडीतील बदलामुळे, संगीत महोत्सवांशी संबंधित प्रवासांमध्ये वर्षागणिक 4 ते 5 पटीने वाढ झाली आहे.
Zo Trips चा वाढता प्रभाव
Zostel च्या विशेष ट्रॅव्हल आर्म 'Zo Trips' द्वारे ऑफर केल्या जाणाऱ्या प्रवासांपैकी 30% बुकिंग्स आता म्युझिक फेस्टिव्हल्ससाठी होत आहेत. आकडेवारीनुसार, या प्रवासांचा मुख्य ग्राहक वर्ग तरुण आहे. 55% फेस्टिव्हल प्रवासी 21 ते 28 वयोगटातील आहेत, तर आणखी 30% हे 28 ते 34 वयोगटात येतात. केवळ 15% बुकिंग्स 34 वर्षांवरील प्रवाशांकडून येत आहेत.
सोलो प्रवाशांचे ग्रुप्स
यामध्ये एक विशेष गोष्ट समोर आली आहे की, साधारणपणे 80% युझर्स स्वतःच (solo) फेस्टिव्हल ट्रिप बुक करतात. मात्र, हॉस्टेल आणि फेस्टिव्हल स्थळी पोहोचल्यावर अनेकजण एकत्र येऊन ग्रुप्स तयार करतात. हा सामाजिक पैलू Zostel च्या कम्युनिटी-आधारित बिझनेस मॉडेलसाठी महत्त्वाचा ठरत आहे.
प्रादेशिक महोत्सवांना मागणी
विशेषतः काही प्रादेशिक फेस्टिव्हल्सना मोठी मागणी आहे. अरुणाचल प्रदेशातील झिरो फेस्टिव्हल (Ziro Festival) या प्लॅटफॉर्मवर सर्वाधिक यशस्वी ठरला आहे, जिथे मागील वर्षाच्या तुलनेत बुकिंगमध्ये 7 ते 8 पटीने वाढ झाली आहे. त्याचप्रमाणे, मेघालय येथील चेरी ब्लॉसम फेस्टिव्हलमध्ये (Cherry Blossom Festival) 2026 च्या सीझनसाठी बुकिंगमध्ये किमान 3 पटीने वाढ अपेक्षित आहे.
नियोजित प्रवासाचा कल
प्रवाशांची बुकिंग करण्याची पद्धत देखील अधिक नियोजित असल्याचे दिसून येते. सरासरी, प्रवासी महोत्सवाच्या 45 ते 60 दिवस आधीच आपल्या प्रवासाची योजना निश्चित करतात. ज्या फेस्टिव्हल्सची मागणी जास्त असते, त्यांच्यासाठी जागा मिळवण्यासाठी 6 ते 7 महिने आधी बुकिंग करावे लागते. बहुतेक प्रवासी या ठिकाणी 5 ते 8 रात्री मुक्काम करतात आणि स्थानिक ट्रेकिंग किंवा कॅफेला भेट देण्यासाठी मुक्काम वाढवतात.
अनुभवात्मक पर्यटनाकडे कल
हा ट्रेंड अनुभवात्मक पर्यटनाकडे (experiential tourism) वाढत असल्याचे दर्शवतो, जिथे महोत्सव हा लांबच्या प्रादेशिक मुक्कामाचा आधार बनतो. पर्यटकांना एकाच ठिकाणी जवळपास एक आठवडा थांबण्यास प्रोत्साहित करून, हे महोत्सव स्थानिक अर्थव्यवस्थांसाठी एक स्थिर उत्पन्नाचा स्रोत निर्माण करतात. यामध्ये होमस्टे मालक, स्थानिक ड्रायव्हर्स आणि टूर गाईड्स यांचा समावेश आहे. या मॉडेलचे यश यावर अवलंबून असेल की हे संगीत महोत्सव युवा वर्गाला किती आकर्षित करू शकतात आणि त्यांची विशिष्ट ओळख टिकवून ठेवू शकतात.