भारतीय विमानसेवेत धावपळ: तिकीट दर वाढले तरी देशांतर्गत पर्यटनाला भरारी!

व्हॅल्युएशनमधील तफावत आणि बाजाराची स्थिती

सध्याच्या महागाईच्या काळात भारतीय पर्यटन क्षेत्रात एक मोठा बदल दिसून येत आहे. आंतरराष्ट्रीय विमान प्रवासाची मागणी वाढलेल्या परिचालन खर्चामुळे आणि जागतिक तणावामुळे कमी झाली आहे. मात्र, या काळात देशांतर्गत प्रवासाने मोठी झेप घेतली आहे. MakeMyTrip आणि ixigo सारख्या प्रमुख प्लॅटफॉर्म्सनी ग्राहकांच्या वर्तनातील हा बदल नोंदवला आहे. लोक महागड्या आंतरराष्ट्रीय विमान प्रवासाऐवजी आता रेल्वे आणि रस्ते मार्गांनी प्रवास करणे पसंत करत आहेत.

वाढत्या खर्चाची वास्तविकता

विमान इंधनाच्या (ATF) वाढत्या किमती आणि एअरलाईन कंपन्यांच्या कमी झालेल्या क्षमतेमुळे विमान तिकिटांचे दर 30-40% नी वाढले आहेत. यामुळे मागणी आणि पुरवठा यात तफावत निर्माण झाली असून, तिकीट दर आणखी महाग होत आहेत. तरीही, 60% भारतीय यावर्षी देशांतर्गत सुट्ट्यांचे नियोजन करत आहेत. त्यामुळे, बजेटनुसार प्रवास करणारे पर्यटक व्हिएतनाम, श्रीलंका आणि थायलंडसारख्या परवडणाऱ्या ठिकाणी वळले आहेत. या ठिकाणांना 130% पर्यंत मागणी वाढली आहे, तर जपान आणि इंडोनेशियासारखी पूर्वीची लोकप्रिय ठिकाणे आता महाग झाल्याने मागे पडली आहेत.

गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा?

देशांतर्गत बुकिंगमध्ये वाढ होत असली तरी, ट्रॅव्हल टेक कंपन्यांसमोर अनेक आव्हाने आहेत. ixigo सारख्या कंपन्या IRCTC च्या रेल्वे बुकिंग पार्टनरशिपवर अवलंबून आहेत, ज्यामुळे भविष्यात नियामक बदल किंवा कमिशनमध्ये कपात झाल्यास त्यांच्यासाठी अडचणी निर्माण होऊ शकतात. तसेच, प्रमुख ट्रॅव्हल कंपन्यांचे 70x-90x चे P/E व्हॅल्युएशन हे दर्शवते की गुंतवणूकदारांनी मोठ्या वाढीची अपेक्षा ठेवली आहे, जी मार्जिन कमी झाल्यास टिकवणे कठीण होऊ शकते. एअरलाईन कंपन्यांची कमी झालेली क्षमता आणि वाढलेला इंधन खर्च यामुळे एअर तिकीट बुकिंगमधून मिळणाऱ्या नफ्यावरही दबाव कायम आहे. Cleartrip सारख्या कंपन्यांनी रेल्वे बुकिंग क्षेत्रात प्रवेश केल्याने स्पर्धा वाढली आहे.

भविष्यातील दिशा

'स्वदेश दर्शन 2.0' आणि धार्मिक तसेच सांस्कृतिक स्थळांचे आधुनिकीकरण यांसारख्या सरकारी योजनांमुळे देशांतर्गत पर्यटनाला मोठी चालना मिळाली आहे. जागतिक तणावामुळे विमान वाहतूक व्यवसायात अनिश्चितता असली तरी, भारतीय पर्यटन क्षेत्राची 2034 पर्यंत 5-6% CAGR दराने वाढ अपेक्षित आहे. कंपन्यांना साध्या बुकिंगपेक्षा अधिक सेवा देऊन नफा कसा टिकवून ठेवता येईल, यावर लक्ष केंद्रित करावे लागेल.