भारतीय कार्पेट निर्यातीला दिलासा! नवीन इंडिया-यूएस ट्रेड डीलमुळे स्पर्धेत टिकणे सोपे होणार

निर्यात घटण्यामागे 'हे' आहे मुख्य कारण:

भारतीय कार्पेट आणि रग क्षेत्राची कामगिरी मागील काही महिन्यांपासून खालावलेली आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या आठ महिन्यांत (एप्रिल ते नोव्हेंबर) निर्यातीत तब्बल 9% घट होऊन ती $735 दशलक्ष इतकी झाली आहे. या घसरणीचे प्रमुख कारण म्हणजे अमेरिकेच्या बाजारपेठेतून (US Market) आलेली मोठी घट. हे क्षेत्र कुशल कारागीर आणि मनुष्यबळावर अवलंबून असल्यामुळे याला मोठा फटका बसला आहे. युनायटेड किंगडम (UK) आणि युनायटेड अरब एमिरेट्स (UAE) सारख्या देशांमध्ये निर्यातीत वाढ झाली असली तरी, ती अमेरिकेतील घसरणीची भरपाई करण्यासाठी पुरेशी नव्हती. अमेरिकेकडून मागणीत सप्टेंबरमध्ये 32%, ऑक्टोबरमध्ये 22% आणि नोव्हेंबरमध्ये 9% अशी मोठी घट दिसून आली.

अमेरिकेत तुर्कीचे वर्चस्व आणि टॅरिफचा फटका:

भारतीय कार्पेट निर्यातदारांना जागतिक बाजारात तीव्र स्पर्धेला सामोरे जावे लागत आहे. चीननंतर, अमेरिकेच्या बाजारपेठेत भारत आणि तुर्की हे प्रमुख स्पर्धक आहेत. मात्र, तुर्कीला अमेरिकेकडून जास्त फायदा मिळत होता. आकडेवारीनुसार, तुर्कीच्या कार्पेट्सवरील अमेरिकेचे टॅरिफ (Tariff) केवळ 15% होते, तर भारतीय कार्पेट्सवर अनेकदा 55% पर्यंत टॅरिफ आकारले जात होते. या टॅरिफच्या मोठ्या फरकामुळे भारतीय उत्पादने महागडी ठरत होती आणि ऑर्डर्स तुर्कीकडे वळत होत्या. २०२३ मध्ये तुर्कीची कार्पेट निर्यात सुमारे $2.75 अब्ज होती, तर भारताची FY24 मध्ये $1.39 अब्ज आणि FY25 मध्ये $1.54 अब्ज होती. २०२३ मध्ये अमेरिकेने सुमारे $3.5 अब्ज किमतीच्या रग्सची आयात केली. २०२४ मध्ये हँड-वूव्हन रग्सच्या आयातीत ($1.59 अब्ज) अमेरिकेने भारत ($468 दशलक्ष) आणि तुर्की ($743 दशलक्ष) या दोघांकडूनही खरेदी केली, पण यात तुर्कीची पकड मजबूत दिसली.

जागतिक बाजाराची स्थिती आणि मनुष्यबळाची चिंता:

जागतिक स्तरावर कार्पेट आणि रग मार्केट मोठे आहे, ज्याचे मूल्य २०२३ मध्ये अंदाजे $51.7 अब्ज होते आणि ते पुढील १० वर्षांत 7-8% च्या CAGR दराने वाढण्याची अपेक्षा आहे. शहरीकरण, वाढते उत्पन्न आणि घराच्या सजावटीची वाढती मागणी यामुळे या मार्केटला चालना मिळत आहे. २०३३ पर्यंत या मार्केटची वाढ अपेक्षित आहे. हे क्षेत्र २ दशलक्षांहून अधिक लोकांना रोजगार देते, विशेषतः ग्रामीण भागात. त्यामुळे जागतिक मागणीतील बदल आणि व्यापारातील परिस्थितीचा यावर थेट परिणाम होतो.

नवीन ट्रेड डीलमुळे आशादायक चित्र:

भारतीय कार्पेट क्षेत्रासाठी एक आशेचा किरण म्हणून भारत आणि अमेरिकेमध्ये झालेल्या नवीन ट्रेड डीलकडे पाहिले जात आहे. या करारामुळे भारतीय वस्तूंवरील परस्पर टॅरिफ 18% पर्यंत कमी झाले आहेत. यामुळे बांगलादेश आणि व्हिएतनामसारख्या देशांच्या तुलनेत भारतीय निर्यातीला अधिक स्पर्धात्मकता मिळेल. तज्ञांचा अंदाज आहे की, या टॅरिफमधील बदलामुळे भारतीय कार्पेट्स तुर्कीच्या तुलनेत बाजारातील हिस्सा पुन्हा मिळवू शकतील आणि वस्त्रोद्योग तसेच इतर मनुष्यबळ-आधारित निर्यात क्षेत्रांमध्ये मागणी वाढेल. या नवीन डीलचा पूर्ण परिणाम दिसण्यासाठी काही महिने लागू शकतात, कारण ग्राहक नवीन करारांवर वाटाघाटी करतील. पण हा बदल अधिक अनुकूल व्यापारी वातावरणाचे संकेत देतो. भारतीय कार्पेट मार्केट २०२६ पर्यंत $1.18 अब्ज आणि २०२६-२०३१ दरम्यान 9.61% CAGR दराने वाढण्याची शक्यता आहे, जी बाह्य व्यापारातील परिस्थितीवर अवलंबून असेल.