टेलिकॉम रेग्युलेटर TRAI ने आता कंपन्यांना केवळ व्हॉईस कॉलसाठी स्वस्त प्लॅन्स देण्याचे बंधन घातले आहे. याचा फटका Vodafone Idea आणि BSNL ला बसण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे, कारण या कंपन्यांकडे आजही २जी (2G) ग्राहकांचे मोठे जाळे आहे.
टेलिकॉम रेग्युलेटरी अथॉरिटी ऑफ इंडिया (TRAI) ने सर्व मोबाईल ऑपरेटर्सना आता 'व्हॉईस-ओन्ली' प्लॅन्स ऑफर करणे अनिवार्य केले आहे. स्मार्टफोन्सच्या युगात आजही जे ग्राहक बेसिक फीचर फोन्स वापरतात, त्यांना स्वस्त सेवा देण्याच्या उद्देशाने हा निर्णय घेण्यात आला आहे. मात्र, यामुळे टेलिकॉम क्षेत्रातील कंपन्या, विशेषतः २जी ग्राहकांची संख्या जास्त असलेल्या कंपन्यांसमोर एक मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
जुन्या ग्राहकांचा भार आणि महसुलावर परिणाम
या नियमाचा फटका सर्वात जास्त Vodafone Idea आणि BSNL ला बसण्याची शक्यता आहे. आकडेवारीनुसार, Vodafone Idea चे ३४ टक्के ग्राहक आजही २जी सेवेशी जोडलेले आहेत, तर BSNL च्या बाबतीत हे प्रमाण ८५ टक्क्यांच्या घरात आहे. यामुळे स्वस्त व्हॉईस प्लॅन्समुळे जुन्या ग्राहकांचे स्थलांतर स्वस्त प्लॅन्सकडे झाल्यास, कंपन्यांच्या सरासरी कमाईवर (ARPU) नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
Bharti Airtel ची स्थिती
या तुलनेत बाजारातील लीडर असलेल्या Bharti Airtel ने आधीच ₹१८५ ते ₹२०६ दरम्यान व्हॉईस-ओन्ली प्लॅन्स बाजारात आणले आहेत. विश्लेषकांच्या मते, जर काही ग्राहकांनी या प्लॅन्सची निवड केली, तरी Airtel च्या एकूण वायरलेस महसुलावर होणारा परिणाम १ टक्क्यापेक्षा कमी असेल. याचे मुख्य कारण म्हणजे कंपनीची वैविध्यपूर्ण महसूल स्ट्रीम आणि २जी ग्राहकांची कमी संख्या.
पुढील वाटचाल काय असेल?
Vodafone Idea आणि BSNL कडे आर्थिक लवचिकता कमी असल्याने, त्यांना स्पर्धा टिकवून ठेवण्यासाठी कसरत करावी लागणार आहे. अनेक २जी ग्राहक आता डेटा-बंडल प्लॅन्स वापरत असल्याने, ते थेट स्वस्त व्हॉईस प्लॅनकडे वळण्याची शक्यता कमी असल्याचेही तज्ज्ञांचे मत आहे. येणाऱ्या तिमाही निकालांमध्ये या बदलांचा कंपनीच्या नफ्यावर नेमका किती परिणाम होतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.