Telecom Regulatory Authority of India (TRAI) ने सप्टेंबर २०२६ साठी नवीन नियम जाहीर केले आहेत. आता टेलिकॉम कंपन्यांना स्पॅम कॉल्स ओळखण्यासाठी आणि रोखण्यासाठी AI चा वापर करणे अनिवार्य असेल, ज्यामुळे व्यवसायांना त्यांचे नंबर्स DLT प्लॅटफॉर्मवर प्री-डिक्लेअर करावे लागतील.
TRAI ने अनवॉन्टेड कमर्शियल कम्युनिकेशन्सना आळा घालण्यासाठी आपली रणनीती बदलली आहे. १८ सप्टेंबर २०२६ रोजी अधिसूचित करण्यात आलेल्या 'Telecom Commercial Communications Customer Preference (Third Amendment) Regulations, 2026' नुसार, आता टेलिकॉम ऑपरेटर्सना स्पॅमर्सना सक्रियपणे ओळखण्यासाठी आणि त्यांच्यावर कारवाई करण्यासाठी AI (Artificial Intelligence) आणि मशीन लर्निंग आधारित प्रणाली लागू करणे बंधनकारक आहे. पूर्वीची यंत्रणा केवळ ग्राहक तक्रारींवर अवलंबून होती, मात्र आता ती थेट नेटवर्क स्तरावर काम करेल.
AI आधारित कडक अंमलबजावणी
नवीन नियमांनुसार, जर एखाद्या सेंडरचे ५ किंवा त्यापेक्षा जास्त नंबर्स १० दिवसांच्या कालावधीत AI सिस्टिमद्वारे स्पॅम म्हणून चिन्हांकित झाले, तर ऑपरेटरला कठोर पावले उचलणे अनिवार्य असेल. यामध्ये सेंडरच्या KYC ची पुन्हा पडताळणी करणे, १५ दिवसांसाठी आऊटगोइंग सर्व्हिसेस बंद करणे किंवा पुन्हा पुन्हा नियमांचे उल्लंघन केल्यास कायमस्वरूपी कनेक्शन तोडणे अशा शिक्षेचा समावेश आहे.
अत्यावश्यक सर्व्हिस कॉल्सना संरक्षण
बँकिंग आणि फायनान्शिअल व्यवहारांशी संबंधित महत्त्वाचे कॉल्स थर्ड-पार्टी ॲप्सकडून चुकीच्या पद्धतीने 'स्पॅम' म्हणून मार्क केले जातात. आता TRAI ने १४०xx, १६००xx आणि १६०१xx या नंबर सिरीजना ब्लॉक किंवा फिल्टर करण्यास मनाई केली आहे. या नंबरवरून येणारे महत्त्वाचे अलर्ट्स ग्राहकांपर्यंत पोहोचतील याची खात्री करण्यासाठी व्यवसायांना आता त्यांचे नंबर्स DLT (Distributed Ledger Technology) प्लॅटफॉर्मवर प्री-डिक्लेअर करणे बंधनकारक आहे.
गुंतवणुकीवर आणि व्यवसायांवर परिणाम
या बदलांमुळे टेलिकॉम ऑपरेटर्सच्या खर्चात वाढ होण्याची शक्यता आहे, कारण त्यांना नेटवर्क इन्फ्रास्ट्रक्चर अपग्रेड करावे लागेल आणि प्रगत AI ॲनालिटिक्सचा वापर वाढवावा लागेल. याव्यतिरिक्त, TRAI आता थर्ड-पार्टी कॉल-मॅनेजमेंट ॲप्सना थेट नियंत्रित करण्यासाठी इलेक्ट्रॉनिक आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाशी चर्चा करत आहे. गुंतवणूकदारांनी या तांत्रिक बदलांच्या अंमलबजावणीकडे आणि व्यवसायांच्या कम्युनिकेशनवर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.