Telecom Regulatory Authority of India (TRAI) चे अध्यक्ष अनिल कुमार लाहोटी यांनी सर्व टेलिकॉम ऑपरेटर्सना AI-आधारित नेटवर्क सिस्टममध्ये कठोर मानवी देखरेख (Human Oversight) आणि ऑडिट प्रोटोकॉल लागू करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या नियमांमुळे सिस्टिम फेल्युअर टाळण्यासोबतच डिजिटल स्कॅम्सवर लगाम बसणार आहे.
नवी दिल्लीतील CO.AI 2026 कार्यक्रमात बोलताना TRAI चे अध्यक्ष अनिल कुमार लाहोटी यांनी टेलिकॉम क्षेत्रातील कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) वापराबाबत स्पष्ट धोरण मांडले आहे. नेटवर्क व्यवस्थापन, ट्रॅफिक प्रेडिक्शन आणि फ्रॉड डिटेक्शनसाठी कंपन्या AI चा वापर करत असल्या, तरी आता प्रत्येक महत्त्वाच्या निर्णयावर मानवी नियंत्रण (Human Intervention) आणि त्याचे तपशीलवार ऑडिट लॉग्स असणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.\n\n### कंपन्यांवरील परिणाम आणि आव्हाने\n\nReliance Jio, Bharti Airtel आणि Vodafone Idea यांसारख्या प्रमुख टेलिकॉम कंपन्या सध्या नेटवर्क कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर AI चा वापर करत आहेत. मात्र, पूर्णपणे स्वायत्त नेटवर्कमुळे येणाऱ्या तांत्रिक त्रुटी किंवा व्यापक सायबर धोके लक्षात घेता, नियामकाने हा सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. जर एखाद्या स्वयंचलित यंत्रणेने चूक केली, तर त्याचा फटका लाखो वापरकर्त्यांना बसू शकतो.\n\n### गुंतवणुकीच्या दृष्टीने काय महत्त्वाचे?\n\nगुंतवणूकदारांसाठी सर्वात मोठा चिंतेचा विषय म्हणजे कंपन्यांचा वाढणारा ऑपरेशनल खर्च (Operational Expenses). कडक गव्हर्नन्स, ऑडिटिंग सिस्टिम्स आणि ह्युमन-इन-द-लूप सुरक्षा उपाययोजना अंमलात आणण्यासाठी कंपन्यांना अतिरिक्त भांडवली गुंतवणूक करावी लागू शकते. याव्यतिरिक्त, डिजिटल फ्रॉड रोखण्यासाठी सरकारी यंत्रणा आणि आर्थिक संस्थांशी समन्वय साधताना डेटा शेअरिंगचे नियम अधिक कडक होण्याची शक्यता आहे. येणाऱ्या काळात या गाईडलाईन्सचे रूपांतर अधिकृत नियमावलीत कसे होते आणि त्याचा नफा मार्जिनवर (Profit Margins) काय परिणाम होतो, याकडे बाजाराचे लक्ष लागले आहे.