MTNL Bonds: कर्जात बुडालेल्या MTNL वर रेटिंग एजन्सीची 'निगेटिव्ह' नजर

MTNL च्या आर्थिक स्थितीतून गंभीर धोक्याचे संकेत

सरकारी टेलिकॉम कंपनी MTNL च्या आर्थिक स्थितीतून चिंतेचे ढग गडद होत आहेत. इंडिया रेटिंग्स अँड रिसर्चने (Ind-Ra) कंपनीच्या बॉन्ड्सना 'रेटिंग वॉच विथ निगेटिव्ह इम्प्लिकेशन्स' मध्ये ठेवले आहे. याचा अर्थ कंपनीच्या आर्थिक स्थिरतेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

आर्थिक कामगिरीचा आढावा

MTNL ची आर्थिक कामगिरी सातत्याने खालावताना दिसत आहे. आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत (9MFY26), कंपनीचा महसूल (Revenue) ₹5.5 अब्ज पर्यंत घसरला आहे, जो मागील वर्षी याच कालावधीत ₹8.2 अब्ज होता. विशेषतः कमी होत चाललेला ग्राहक वर्ग (subscriber base) हे यामागील मुख्य कारण आहे. परिस्थिती आणखी बिकट झाली आहे कारण कंपनीचे ऑपरेटिंग लॉसेस (operating losses) वाढले आहेत. 9MFY26 मध्ये हे लॉसेस ₹2.4 अब्ज पर्यंत पोहोचले, तर 9MFY25 मध्ये ते ₹0.7 अब्ज होते. कंपनीचे EBITDA मार्जिन -44.1% पर्यंत खाली आले आहे, जे मागील वर्षी -9.2% होते.

वाढते कर्ज आणि गुंतवणूकदारांचे धोके

MTNL वर कर्जाचा डोंगर वाढत चालला आहे. 9MFY26 च्या अखेरीस कंपनीचे एकूण कर्ज ₹358.5 अब्ज पर्यंत पोहोचले आहे, जे FY25 च्या अखेरीस ₹324.4 अब्ज होते. विविध रिपोर्ट्सनुसार, कंपनीवरील एकूण कर्ज ₹35,000 कोटींपेक्षा जास्त आहे.

कर्ज फेडण्यात अपयश: अनेक बँकांनी MTNL ला नॉन-परफॉर्मिंग असेट (NPA) म्हणून घोषित केले आहे, कारण कंपनी वेळेवर कर्जाचे हप्ते भरण्यास असमर्थ आहे. यामुळे कंपनीचे बँक खाते गोठवण्यात आले आहे. ऑगस्ट 2024 ते फेब्रुवारी 2025 दरम्यान अनेक सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांना मुद्दल (principal) आणि व्याजापोटी (interest) हजारो कोटींचे डिफॉल्ट्स (defaults) झाले आहेत.
निधी मिळण्यास विलंब: कंपनी अनेकदा डेट सर्व्हिसिंगच्या (debt servicing) अंतिम मुदतीपूर्वी ट्रस्ट आणि रिटेन्शन अकाउंट (designated account) मध्ये वेळेवर निधी जमा करण्यात अयशस्वी ठरली आहे. यामुळे सरकारची गॅरंटी (Government guarantee) वापरली जात आहे. मागील वेळी सरकारने मदत केली असली, तरी भविष्यात वेळेवर निधी मिळेल की नाही, याबद्दल Ind-Ra ला अजून स्पष्टता मिळालेली नाही.
ऑडिटरची चिंता: MTNL च्या ऑडिटरने कंपनीच्या अंतर्गत आर्थिक नियंत्रणांवर (internal financial controls) प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. ऑडिटरच्या मते, कंपनीची नेट वर्थ (net worth) पूर्णपणे संपुष्टात आली आहे आणि सध्याच्या देयता (current liabilities) सध्याच्या मालमत्तेपेक्षा (current assets) खूप जास्त आहेत, ज्यामुळे कंपनी चालू स्थितीत (going concern) राहील की नाही यावर शंका निर्माण होते.
'इनसिपियंट सिक पीएसई': भारत सरकार MTNL ला 'इनसिपियंट सिक पब्लिक सेक्टर एंटरप्राइज (PSE)' म्हणून वर्गीकृत करते, जे कंपनीची नाजूक आर्थिक आणि कार्यान्वयन स्थिती दर्शवते.

भूतकाळातील अडचणी

MTNL च्या आर्थिक अडचणी या नवीन नाहीत. गेल्या दशकात कंपनीने महसूल घट आणि ग्राहक गमावण्याचा सामना केला आहे, कारण रिलायन्स जिओ (Reliance Jio) आणि एअरटेल (Bharti Airtel) सारख्या खाजगी कंपन्यांकडून तीव्र स्पर्धेचा सामना करावा लागत आहे.

पुढील वाटचाल

Ind-Ra पुढील सहा महिन्यांत या रेटिंग वॉचचे निराकरण करेल. हे कंपनीला पदनिर्देशित खात्यासाठी (designated account) मिळणारा निश्चित निधी, तिचे चालू असलेले कामकाज आणि कर्जाची परतफेड वेळेवर होईल की नाही, यावर अवलंबून असेल. निधी मिळण्यास आणखी विलंब झाल्यास MTNL च्या क्रेडिट रेटिंगवर याचा परिणाम होईल.