Whalesbook
सरकारी आदेशाचा थेट फटका
मार्च 2026 च्या एका सरकारी आदेशानुसार, एलपीजी (LPG)चा वापर आता फक्त घरगुती वापरासाठी प्राधान्याने केला जाईल. यामुळे औद्योगिक वापरासाठी एलपीजी किंवा एलएनजी (LNG) चा पुरवठा थांबवण्यात आला आहे. टेलिकॉम टॉवर उत्पादक संघटना DIPA ने यावर चिंता व्यक्त केली आहे. टॉवरच्या निर्मितीमध्ये गॅल्व्हनायझेशन (Galvanization) ही एक महत्त्वाची प्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये स्टील टॉवरवर जस्त (Zinc) चा थर दिला जातो, जेणेकरून गंजू नयेत आणि टिकाऊ राहावेत. या प्रक्रियेसाठी धातू वितळवून ठेवण्यासाठी एलपीजी/एलएनजी आवश्यक असते. तेल कंपन्यांनी हा पुरवठा थांबवल्याने उत्पादकांना मोठा धक्का बसला आहे. कंपन्या सध्या कमी उष्णतेवर काम करून प्लांट वाचवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र, हा पुरवठा असाच खंडित राहिल्यास प्लांट पूर्णपणे बंद पडण्याचा धोका आहे. IS 4759 आणि ISO 1461 मानकांनुसार टॉवरवर एकसमान जस्ताचा थर देणे आता अवघड झाले आहे.
5G आणि नेटवर्क विस्तारावर प्रश्नचिन्ह
या एलपीजीच्या तुटवड्यामुळे केवळ टॉवर उत्पादनावरच नाही, तर संपूर्ण नेटवर्क विस्तारावर आणि 5G च्या महत्त्वाकांक्षी योजनेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. नवीन टॉवर्सची उभारणी आणि जुन्या टॉवर्सची देखभाल थांबल्यास ग्रामीण भागातील कनेक्टिव्हिटी सुधारण्याच्या प्रयत्नांना फटका बसू शकतो. 5G रोलआउटसाठी वेळेचे नियोजन महत्त्वाचे आहे. सध्या सुमारे 33% टेलिकॉम टॉवर्स फायबर-कनेक्टेड आहेत, परंतु 5G व्यावसायिकदृष्ट्या फायदेशीर होण्यासाठी 2026 पर्यंत सुमारे 75% टॉवर्सना अपग्रेड करावे लागेल. ऊर्जेच्या या धोरणात्मक बदलामुळे या मार्गातील एक मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
कंपन्यांची सद्यस्थिती
या संकटाचा सामना करण्यासाठी कंपन्यांची आर्थिक स्थिती वेगवेगळी आहे. Indus Towers, भारतातील सर्वात मोठी टेलिकॉम टॉवर कंपनी, जिचे मार्केट व्हॅल्यू ₹1.15 लाख कोटी पेक्षा जास्त आहे आणि P/E रेशो सुमारे 16.22 आहे, ती आपल्या नूतनीकरणक्षम ऊर्जा (Renewable Energy) गुंतवणुकीतून कार्यक्षमता वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. दुसरीकडे, Vodafone Idea चा P/E रेशो निगेटिव्ह आहे आणि मार्केट व्हॅल्यू सुमारे ₹1.07 लाख कोटी आहे, जी तिच्या सध्याच्या आर्थिक पुनर्रचना आणि बाजारातील आव्हानांना दर्शवते. Ascend Telecom Infrastructure, एक खाजगी कंपनी असून, तिचे पेड-अप कॅपिटल सुमारे ₹48.24 कोटी आहे. मात्र, या औद्योगिक वायूच्या तुटवड्याचा परिणाम सर्व कंपन्यांवर होणार आहे, फक्त त्याची तीव्रता वेगवेगळी असेल.
पुरवठा साखळीची असुरक्षितता
एलपीजीचा औद्योगिक वापर थांबवल्याने एक मोठी असुरक्षितता समोर आली आहे. डिजिटल पायाभूत सुविधांसाठी अत्यावश्यक असलेल्या उत्पादनासाठी लागणाऱ्या औद्योगिक वायूंच्या पुरवठ्यावर भारताचे अवलंबित्व किती आहे, हे या घटनेने दाखवून दिले आहे. पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव (geopolitical tensions) आणि संभाव्य LPG शिपमेंटमधील व्यत्यय यामुळे या धोक्यांमध्ये आणखी भर पडू शकते. जर गॅल्व्हनायझेशन प्लांट दीर्घकाळ बंद पडले, तर ते टॉवरच्या आयुर्मानावर आणि संरचनात्मक अखंडतेवर थेट परिणाम करेल. हे टेलिकॉम क्षेत्राच्या टिकाऊपणा आणि कमी जीवनचक्र खर्चाच्या (lifecycle costs) ध्येयांशी विसंगत आहे.
पुढील वाटचाल
टेलिकॉम क्षेत्र वाढीसाठी सज्ज असले तरी, या औद्योगिक ऊर्जा धोरणामुळे तात्काळ आव्हाने उभी राहिली आहेत. DIPA ने सरकारकडे यावर तातडीने तोडगा काढण्याची आणि आवश्यक ऊर्जा पुरवठा प्राधान्याने करण्याची मागणी केली आहे. 5G सारख्या तंत्रज्ञानासोबतच, मजबूत आणि स्थिर पुरवठा साखळी (supply chain) भविष्यातील यशासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.