भारतातील टेलिकॉम कंपन्यांची वाढ मंदावली, आता 'व्हॅल्यू'वर लक्ष केंद्रित!

महसूल वाढ मंदावली, पण आकडेवारी काय सांगते?

भारतातील टेलिकॉम सेक्टरने ऑक्टोबर ते डिसेंबर 2025 या तिमाहीत महसुलात सिंगल-डिजिट वाढ नोंदवली. मागील पाच तिमाहींमध्ये सतत डबल-डिजिट ग्रोथ (Double-digit growth) दाखवल्यानंतर हा एक महत्त्वाचा बदल आहे. रिलायन्स जिओ (Reliance Jio), भारती एअरटेल (Bharti Airtel) आणि वोडाफोन आयडिया (Vodafone Idea) या तीन प्रमुख कंपन्यांचा एकत्रित महसूल 9% ने वाढून सुमारे ₹72,700 कोटी झाला. विश्लेषकांच्या मते, 2024 च्या मध्यावर केलेल्या टॅरिफ वाढीचा (Tariff hikes) प्रभाव आता पूर्णपणे दिसून येत आहे, ज्यामुळे वाढीचा वेग मंदावला आहे. मात्र, या आकडेवारीमागे डेटा वापरामध्ये (Data usage) झालेली वाढ आणि 5G तंत्रज्ञानाचा वाढता स्वीकार स्पष्ट दिसत आहे.

सबस्क्राइबर्सची वाढ आणि डेटा वापराचा 'धमाका'

Q4 2025 मध्ये, तिन्ही कंपन्यांनी मिळून सुमारे 1 कोटी नवीन सबस्क्राइबर्स जोडले. सध्या 87% सबस्क्राइबर्स 4G शी जोडलेले आहेत. विशेष म्हणजे, प्रति वापरकर्ता सरासरी डेटा वापर 24% ने वाढून 29.9 GB प्रति महिना झाला आहे. रिलायन्स जिओमध्ये हा आकडा आणखी मोठा असून, 26% वाढीसह 40.7 GB प्रति वापरकर्ता डेटा वापरला जात आहे. जिओच्या विस्तृत 5G नेटवर्कमुळे आणि अनलिमिटेड डेटा ऑफर्समुळे डिजिटल कंटेंट आणि कनेक्टेड डिव्हाइसेसचा वापर वाढला आहे.

ARPU मधील तफावत आणि स्पर्धा

जुलै 2024 मधील टॅरिफ वाढीनंतर, सरासरी प्रति वापरकर्ता महसूल (ARPU) मध्ये कंपन्यांमध्ये मोठी तफावत दिसून येत आहे. भारती एअरटेलचा ARPU 23% ने वाढून ₹259 वर पोहोचला आहे, जो रिलायन्स जिओच्या ₹213.7 पेक्षा 21% जास्त आहे. वोडाफोन आयडियाचा ARPU ₹186 आहे. एअरटेलचा सर्वाधिक ARPU त्याला स्पर्धात्मक धार देत आहे. मार्केट शेअरमध्ये रिलायन्स जिओ 41.36% सह आघाडीवर आहे, तर एअरटेल 33.59% (ऑक्टोबर 2025 पर्यंत) मार्केट शेअरसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. याउलट, वोडाफोन आयडियाने डिसेंबर 2025 मध्ये सुमारे 9.4 लाख ग्राहक गमावले आहेत, आणि त्याचा ARPU प्रतिस्पर्धकांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे.

5G, 'डिजिटल इंडिया' आणि भविष्यातील रणनीती

भारतातील टेलिकॉम सेक्टर देशाच्या डिजिटल परिवर्तनात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. 'डिजिटल इंडिया' (Digital India) मोहिमेमुळे पायाभूत सुविधांचा विकास आणि दुर्गम भागात डिजिटल सेवांचा विस्तार होत आहे. जिओ आणि एअरटेलने देशभरात 5G नेटवर्कची उभारणी पूर्ण केली आहे. ब्रोकरेज फर्म्सच्या मते, नजीकच्या काळात टॅरिफमध्ये मोठी वाढ अपेक्षित नसली तरी, कंपन्या बंडल ऑफर्स (Bundled offers) द्वारे सबस्क्राइबर्सना प्रीमियम सेवा देऊन ARPU वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करतील. काही विश्लेषकांना FY27 आणि FY28 मध्ये 10-15% टॅरिफ वाढीची अपेक्षा आहे. मार्केटचा एकूण ARPU FY26 च्या अखेरीस ₹200 च्या पुढे जाऊन ₹220 पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.

वोडाफोन आयडियापुढील आव्हाने

भारतातील टेलिकॉम मार्केटमधील सर्वात मोठे आव्हान वोडाफोन आयडिया (Vi) आहे. मोठ्या भांडवली खर्चाच्या (Capex) योजनेनंतरही, कंपनी ग्राहक गमावत आहे आणि ARPU मध्ये प्रतिस्पर्धकांपासून खूप मागे आहे. जेपी मॉर्गनने (JPMorgan) कंपनीला 'अंडरवेट' (Underweight) रेटिंग देत ₹9 चा लक्ष्य किंमत (Target price) दिली आहे. कंपनीवर मोठे कर्ज आहे आणि शेअरहोल्डर इक्विटी (Shareholder equity) नकारात्मक आहे, जी एअरटेलच्या तुलनेत चिंताजनक आहे. 5G नेटवर्कचा विस्तार आणि तीव्र स्पर्धा यामुळे Vi ला नफा मिळवणे आणि टिकून राहणे कठीण जात आहे.