Whalesbook
TRAI ची मोठी शिफारस: स्पेक्ट्रम स्वस्त होणार
दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) ने भारतीय टेलिकॉम क्षेत्रासाठी एक महत्त्वपूर्ण शिफारस केली आहे. त्यानुसार, तब्बल 11,790 मेगाहर्ट्झ (MHz) इतका सर्व उपलब्ध स्पेक्ट्रम लिलावासाठी उपलब्ध केला जाईल. या संपूर्ण स्पेक्ट्रमची अंदाजित किंमत ₹2.1 लाख कोटी आहे. विशेष म्हणजे, TRAI ने 2022 च्या तुलनेत या स्पेक्ट्रमसाठीची राखीव किंमत सरासरी 19% नी कमी करण्याची शिफारस केली आहे. यामुळे कंपन्यांवरील आर्थिक भार कमी होईल आणि लिलावात अधिक कंपन्यांचा सहभाग वाढेल.
नवीन कंपन्यांसाठी 'एन्ट्री बॅरिअर' कमी
TRAI च्या प्रस्तावानुसार, दूरसंचार क्षेत्रात नवीन कंपन्यांना प्रवेश करण्यासाठी असलेले आर्थिक निकष निम्मे करण्यात आले आहेत. एका सेवा क्षेत्रासाठी (Licensed Service Area) आवश्यक असलेली नेट वर्थ (Net Worth) ₹100 कोटींवरून ₹50 कोटी केली आहे. तसेच, जम्मू-काश्मीर आणि ईशान्येकडील राज्यांसाठी हा निकष ₹50 कोटींवरून ₹25 कोटी करण्यात आला आहे. या बदलांमुळे छोट्या कंपन्यांना किंवा नवीन येऊ इच्छिणाऱ्या खेळाडूंना बाजारात प्रवेश करणे सोपे होईल आणि स्पर्धा वाढेल.
बाजारातील स्थिती आणि 5G चा वेग
सध्या भारतीय टेलिकॉम मार्केटवर रिलायन्स जिओ (Jio) आणि भारती एअरटेल (Bharti Airtel) या दोन कंपन्यांचे वर्चस्व आहे. डिसेंबर 2025 पर्यंत त्यांच्याकडे एकत्रितपणे 76% पेक्षा जास्त ग्राहक आहेत. याउलट, व्होडाफोन-आयडिया (Vodafone Idea - Vi) कंपनीचा मार्केट शेअर 24.64% (डिसेंबर 2020) वरून घसरून 15.98% (डिसेंबर 2025) झाला आहे. TRAI चे हे नवीन नियम बाजारात अधिक कंपन्यांना आणून किंवा विद्यमान कंपन्यांना विस्तारण्यास मदत करून स्पर्धा वाढवतील. स्पेक्ट्रम स्वस्त झाल्याने आणि प्रवेशाचे निकष कमी झाल्याने 5G सेवांचा विस्तार अधिक वेगाने होण्यास मदत मिळेल.
कंपन्यांवरील कर्जाचा डोंगर आणि भविष्यातील उत्पन्न
टेलिकॉम सेक्टर अजूनही मोठ्या कर्जाच्या ओझ्याखाली आहे. मार्च 2025 अखेरपर्यंत उद्योगावरील एकूण कर्ज ₹6.2 ते ₹6.3 लाख कोटी राहण्याचा अंदाज आहे. विशेषतः व्होडाफोन-आयडियावर ₹2.07 लाख कोटी (मार्च 2024 पर्यंत) इतके प्रचंड कर्ज आहे. कमी झालेल्या स्पेक्ट्रम किमतींमुळे कंपन्यांवरील गुंतवणुकीचा भार कमी होईल. त्याचबरोबर, अलीकडील दर वाढ आणि डेटा वापरामुळे प्रति ग्राहक सरासरी उत्पन्न (ARPU) वाढण्याची अपेक्षा आहे. FY25 पर्यंत ARPU ₹200 आणि FY26 पर्यंत ₹220 पर्यंत पोहोचू शकते, असा अंदाज आहे. 5G सेवांच्या यशस्वी विस्तारातून कंपन्यांना नवीन कमाईचे मार्ग खुले होतील, जसे की होम ब्रॉडबँड आणि एंटरप्राइझ सोल्युशन्स.