ग्राहकांच्या शर्यतीत एअरटेलची मोठी झेप, जिओचा दबदबा कायम
ग्राहकांच्या शर्यतीत भारती एअरटेलने फेब्रुवारी २०२६ मध्ये मोठी झेप घेतली आहे. कंपनीने तब्बल 48.6 लाख नवीन ग्राहक जोडले. मात्र, यानंतरही रिलायन्स जिओ देशातील सर्वात मोठा वायरलेस ऑपरेटर म्हणून आपले अव्वल स्थान कायम राखण्यात यशस्वी ठरला आहे. जिओचे ग्राहक आता 49.31 कोटी तर एअरटेलचे ग्राहक 47.26 कोटी झाले आहेत. टेलिकॉम रेग्युलेटरी अथॉरिटी ऑफ इंडिया (TRAI) च्या आकडेवारीनुसार, इतर ऑपरेटर्सची स्थिती याउलट आहे. वोडाफोन आयडियाने अवघे 21,927 ग्राहक जोडले, तर भारत संचार निगम लिमिटेड (BSNL) चे 1 लाखांहून अधिक ग्राहक कमी झाले.
एकंदरीत, फेब्रुवारी २०२६ मध्ये टेलिकॉम मार्केटमध्ये 69.7 लाख नवीन वायरलेस ग्राहक जोडले गेले, ज्यामुळे एकूण ग्राहक संख्या 127.3 कोटी झाली. या वाढीमध्ये शहरी भागांचा मोठा वाटा आहे. वायरलाईनसह एकूण टेलिफोन ग्राहकांची संख्या 132.1 कोटी पर्यंत पोहोचली आहे. ब्रॉडबँड सेगमेंटमध्येही वाढ कायम असून, एकूण 105.9 कोटी ग्राहक झाले आहेत. विशेषतः फिक्स्ड वायरलेस ऍक्सेस (FWA) मध्ये मोबाईल ब्रॉडबँडपेक्षा चांगली वाढ दिसून येत आहे, जी घरांसाठी इंटरनेट सोल्यूशन्सची मागणी दर्शवते.
सक्रिय वापरकर्त्यांमध्ये मोठे अंतर
ग्राहकांच्या सक्रियतेच्या (Active Users) बाबतीत मोठे अंतर दिसून येत आहे. भारती एअरटेलने 99.42% सक्रिय ग्राहक दर नोंदवला आहे, जो नेटवर्कची ताकद आणि ग्राहक निष्ठा दर्शवतो. रिलायन्स जिओचा सक्रिय ग्राहक दर 98.35% आहे. याउलट, वोडाफोन आयडियाचा सक्रिय ग्राहक दर केवळ 85.24% आहे, तर BSNL 57.34% वर आहे. या फरकामुळे नेटवर्कची विश्वासार्हता आणि ग्राहक समाधानाची पातळी स्पष्ट होते, जे दीर्घकाळासाठी कमाईसाठी महत्त्वपूर्ण आहे.
ब्रॉडबँडच्या आघाडीवरही रिलायन्स जिओच अव्वल आहे, ज्याचे 51.96 कोटी ग्राहक आहेत. यानंतर भारती एअरटेल 36.41 कोटी ग्राहकांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. विशेषतः 5G FWA सेगमेंटमध्ये 1.19 कोटी वापरकर्त्यांपर्यंत पोहोचल्याने, भविष्यात घरांना इंटरनेट पुरवठ्यात हे माध्यम मोलाचे ठरेल, असे दिसते.
आर्थिक स्थिती: जिओ-एअरटेल मजबूत, Vi अडचणीत
ग्राहकांची संख्या वाढत असली तरी, कंपन्यांच्या आर्थिक स्थितीकडे पाहिल्यास चित्र अधिक गुंतागुंतीचे आहे. भारती एअरटेलची मार्केट कॅपिटलायझेशन अंदाजे ₹10.86 लाख कोटी आहे आणि P/E रेशो 30-38 च्या दरम्यान आहे. कंपनीचा ARPU (Average Revenue Per User) ₹256 (Q2FY26) आहे. रिलायन्स इंडस्ट्रीज (जिओची पॅरेंट कंपनी) ची मार्केट कॅप ₹18.52 लाख कोटी असून P/E रेशो 21-24 आहे. जिओचा Q3FY25 मधील ARPU ₹203.3 आहे. याउलट, वोडाफोन आयडियाची मार्केट कॅप ₹92,000-₹1.20 लाख कोटी दरम्यान आहे, परंतु कंपनीवर ₹1,873 अब्ज (मार्च २०२५ पर्यंत) इतके प्रचंड कर्ज आहे. तसेच, ARPU ₹167 (Q2FY26) असून, पुढील काळात टिकून राहण्यासाठी याला ₹340 पर्यंत वाढवावे लागेल, असा अंदाज आहे.
वोडाफोन आयडियासमोरील मोठे आव्हान
वोडाफोन आयडियासमोरील सर्वात मोठे आव्हान त्याचे प्रचंड कर्ज आणि त्यामुळे नेटवर्क इन्फ्रास्ट्रक्चरमधील कमी गुंतवणूक आहे. एअरटेल आणि जिओच्या मोठ्या गुंतवणुकीच्या तुलनेत, Vi कडे नेटवर्क गुणवत्ता आणि 5G रोलआउटसाठी पुरेसा निधी नाही. यामुळे ग्राहक गमावण्याचा धोका वाढतो. एअरटेल आणि जिओच्या तुलनेत Vi ची आर्थिक स्थिती नाजूक असून, आर्थिक मदतीशिवाय FY26 नंतर कंपनीचे भविष्य अनिश्चित आहे.
टेलिकॉम सेक्टरचे भविष्य
एकूणच, भारतीय टेलिकॉम सेक्टरमध्ये ARPU वाढण्याची अपेक्षा आहे, जो FY26-27 पर्यंत ₹210-₹230 पर्यंत पोहोचू शकतो. फिक्स्ड वायरलेस ऍक्सेस (FWA) हा एक महत्त्वाचा वाढीचा घटक असेल. जिओ आणि एअरटेलसाठी विश्लेषकांचा दृष्टिकोन सकारात्मक आहे, तर वोडाफोन आयडियाचे भविष्य आर्थिक अडचणींमुळे अनिश्चित आहे.