अमेरिकेच्या सरकारने चीनच्या AI कंपनी Moonshot वर गंभीर आरोप केले आहेत. त्यांच्यावर Anthropic च्या Fable LLM मॉडेलची नक्कल करून Kimi K3 मॉडेल तयार केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. या दाव्याच्या तांत्रिक शक्यतेवर तज्ञ प्रश्नचिन्ह निर्माण करत आहेत, तर दुसरीकडे AI क्षेत्रातील वाढता तणाव, सेमीकंडक्टर निर्बंध आणि बौद्धिक संपदा यावरून चिंता वाढली आहे.
Detailed Coverage
अमेरिकेच्या सरकारने चीनच्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) कंपनी Moonshot वर गंभीर आरोप केले आहेत. कंपनीने Anthropic च्या Fable लार्ज लँग्वेज मॉडेलची (LLM) नक्कल करून आपले Kimi K3 मॉडेल तयार केल्याचा दावा अमेरिकेने केला आहे.
अमेरिकेचे विज्ञान सल्लागार मायकल क्रात्सियोस यांनी सांगितले की, Kimi K3 च्या विकासासाठी 'इंडस्ट्रियल-स्केल डिस्टिलेशन' (industrial-scale distillation) वापरण्यात आले, जे अमेरिकेच्या मालकीच्या तंत्रज्ञानाची चोरी करण्याच्या उद्देशाने केले गेले. यापूर्वी ट्रेझरी सेक्रेटरी स्कॉट बेसेन्ट यांनीही चीनच्या काही मॉडेल्समध्ये अमेरिकन AI आर्किटेक्चरची वैशिष्ट्ये दिसत असल्याची चिंता व्यक्त केली होती.
तांत्रिक शंका आणि तज्ञांचे मत
स्वतंत्र AI संशोधकांनी Kimi K3 च्या जलद प्रगतीमागे केवळ साधे 'मॉडल डिस्टिलेशन' हे कारण असू शकते का, यावर शंका व्यक्त केली आहे. Snorkel AI चे सह-संस्थापक ब्रॅडेन हॅनकॉक यांनी नमूद केले की, Kimi K3 सार्वजनिकरित्या Fable च्या प्रकाशनानंतर अवघ्या काही आठवड्यांतच समोर आले, जो कालावधी तांत्रिकदृष्ट्या खूपच कमी आहे. अनेक तज्ञांच्या मते, इतक्या कमी वेळात इतकी उच्च कार्यक्षमता मिळवणे केवळ डिस्टिलेशनद्वारे गणितीयदृष्ट्या अशक्य आहे.
Allen Institute for AI चे नॅथन लॅम्बर्ट यांनी पुढे सांगितले की, जेव्हा मॉडेल्सची कार्यक्षमता उच्च स्तरावर पोहोचते, तेव्हा साध्या फाइन-ट्युनिंग (fine-tuning) तंत्रांची परिणामकारकता कमी होते. यामुळे, चिनी कंपन्या अधिक जटिल रीइन्फोर्समेंट लर्निंग (reinforcement learning) पद्धती वापरत असाव्यात, ज्यासाठी मोठ्या प्रमाणात स्वतंत्र संगणकीय संसाधनांची आवश्यकता असते.
हार्डवेअर निर्बंध आणि ब्लॅक मार्केटचा धोका
सॉफ्टवेअर व्यतिरिक्त, अमेरिकेच्या आरोपांमध्ये असाही दावा करण्यात आला आहे की Moonshot ने थायलंडमधील सर्व्हरद्वारे प्रतिबंधित Nvidia Grace Blackwell 300 चिप्सचा वापर केला. अमेरिकेने चीनला उच्च-तंत्रज्ञान सेमीकंडक्टर्सच्या निर्यातीवर कठोर निर्बंध घातले आहेत, जेणेकरून त्यांचा वापर लष्करी किंवा प्रगत AI ऍप्लिकेशन्ससाठी होऊ नये. या निर्बंधांना बगल देणाऱ्या हार्डवेअर ब्लॅक मार्केटच्या अस्तित्वाने अमेरिकेच्या धोरणकर्त्यांमध्ये चिंता वाढवली आहे.
यावर उपाय म्हणून, डेटा सेंटर्सवर अधिक कठोर देखरेखीची मागणी होत आहे. यामध्ये, प्रगत संगणकीय हार्डवेअर कोणासाठी आणि कोणत्या उद्देशाने वापरले जात आहे, हे सत्यापित करण्याची आवश्यकता असलेल्या नियमांचा समावेश असू शकतो.
भूतकाळातील आरोप आणि भविष्यातील चिंता
Moonshot वर यापूर्वीही असे आरोप झाले आहेत. या वर्षाच्या सुरुवातीला, Anthropic ने असा दावा केला होता की Moonshot आणि DeepSeek, MiniMax सारख्या कंपन्यांनी त्यांच्या मॉडेल्समधून पद्धतशीरपणे डेटा चोरला.
जागतिक AI शर्यत तीव्र होत असताना, गुंतवणूकदारांनी आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील भागधारकांनी या भू-राजकीय विवादांचा आंतरराष्ट्रीय संशोधन सहकार्यावर, हाय-एंड चिप्सच्या उपलब्धतेवर आणि AI पुरवठा साखळीतील नवीन व्यापार निर्बंधांच्या शक्यतेवर कसा परिणाम होतो यावर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.